Akıp giden zamanın ahengi içinde görece yavaş ama zihnen hızlı bir şekilde ilerleyen yaşam devam ediyor.

Sorunların çoğunu çözemediğimiz, günden güne, aydan aya aktardığımız günler gelip geçerken “kasım”a denk geldik.

Kışın geleceğini/gelmekte olduğunu iyice hissettiğimiz bu “sarı zamanlarda” psikolojik üstünlüğü iyice kaybetmiş durumdayız. Yaprak misali tek tek düşüyoruz dallarımızdan. Kasım ayı hayallerimizi başka “bahara” ertelemek için bulunmaz bir nimet. Ruhumuz için “nekahet” dönemi başlıyor. Duygularımız derin bir kış uykusuna hazırlanıyor.

Aşıklar için puslu havalar da nemli buluşmaların vakti geldi. Yağmurun ıslattığı camlarda içilen kahvelerin kıymeti yıllarla değil, “like” sayılarıyla ölçülüyor.

“Beyaz esaret” dört bir yanımızı kuşatmış bize meydan okuyor. Ruhen kaybettiğimiz bir mücadelenin içine giriyoruz!

Belki de bu son “bahar”!...

Elbette herkesin “kasım”ı başka başka!..

Ama Hakkarili çiftçilerin “kasım”ı bambaşka!..

Ürün tarlada kaldı!

Büyük hayaller ve emeklerle kurulan “elma bahçeleri” bu günlerde üreticisini üzüyor. Hakkari ekonomisine büyük katkı sunacağı şiarıyla devlet tarafından da desteklenen bu bahçelerde yetiştirilen ürünler piyasadaki yerlerini alamayınca tarlada kaldı.

Hakkari’deki “pazar” sorunu göz ardı edilerek çiftçiye sadece üretim aşamasında verilen destekler, “pazarı da sen bul” anlayışına dönüşmüştür.

Coğrafi konumu ve ulaşımı açısından “imkansızlıklar” ile boğuşan Hakkari’de, “yerli ürünlerin” iç ve dış pazarlara aktarılması, depolanması gibi “sürdürülebilirlik” politikalarını göz ardı ederek sadece tohum ve fide desteği ile çiftçiyi ayakta tutmanın pek de mümkün olmadığını uygulamalı olarak görüyoruz.

Çiftçinin “elmaya” yaptığı masraf, verdiği emek “heba” olmuştur.

Tüccarı ve ticareti “zincir marketlere” teslim olmuş, sınır kapılarında sadece “baharat” ticaretinin serbest olduğu bu kentte “yerli” üreticiyi korumak için pozitif ayrımcılık politikalarına ihtiyaç vardır.

Kasım ayı itibari ile çiftçinin ürettiği elma tarlada kalırken, başka şehirlerden getirilen elmanın kilosu yüz yirmi beş liraya alıcı buluyor. Hakkarilinin ürettiği elma market raflarına bile giremiyor.

Elbette üreticiye verilen bu destekler, teşvikler çok kıymetlidir. Ancak çiftçinin bugün yaşadıklarına baktığımızda ticaretin doğasına aykırı bir durum ile karşı karşıya olunduğunu görüyoruz. Bu ürünler pazarlanamazsa, satılamazsa yapılan işin adı nasıl ticaret olur?

Son yıllarda seracılık alanında da ciddi destekler var. Bu destekler neticesinde çok ciddi de yatırımlar yapılmış, yapılmaya devam ediliyor. Şimdi bir iki yıl içinde meyvede yaşadığımız sıkıntının aynısını sebzede de yaşayacağız.

Bu seralarda yetiştirilecek sebzelerde üreticinin elinde kalacaktır!

En önemlisi satıcı ile alıcının bulaşacağı bir “piyasa” yaratamıyoruz Hakkari’de!

İnsanlar Hakkari’de ürettiği balı, meyveyi, hayvansal ürünü sosyal medya grupları üzerinden satmaya çalışıyor.

Çözüm nedir?

*Öncelikle soğuk hava depolarının da “destekleme” kapsamına alınması gerekmektedir.

*Kooperatifçiliğin bilinçli ve aktif bir şekilde yaygınlaştırılması insanların üretim ve pazarlama aşamasında birlikte hareket etme kabiliyetlerini artıracaktır.

*Türkiye pazarında bu ürünlerin yer alıp alamayacağının resmi makamlarca ve çiftçi odalarınca araştırılması faydalı olacaktır.

*Çiftçiler ile fabrikalar arasında pazarlama ve lojistik ağının kurulması ürünlerin farklı şekillerde tüketilmesinin önünü açabilir. Kurutulmuş meyveleri çanak çömlek karşılığı alıp fabrikaya götüren aracılar yerine çiftçilerin direkt olarak fabrika ile bağlantı kurması sağlanabilir.

*Çiftçilerin üretim ve depolama aşamasında daha profesyonel ve teknolojik imkanlar kullanarak hareket etmesi hem kaliteyi yükseltecektir hem de tüccarın iştahını kabarta bilecektir.

*Çiftçiler bir çatı altında örgütlenerek, daha bilinçli bir üretim ve pazarlama stratejisi benimsemelidirler.

*Sınır kapıları “ticaret kapısı” statüsüne alınarak komşu devletlerle ticaret kapasitesi artırılmalıdır. Kapı giriş çıkışlarının kolaylaştırılması, açık olma sürelerinin artırılması ticaret yapan kişilere avantaj sağlayacaktır. En azından bu devletlerle “mübadele” yönteminin denenmesi çözüme katkı sunacaktır.

*Bir sebze-meyve halinin kurulması özellikle iç piyasada “yerli ürünlerin” daha görünür olmasına katkı sağlayabilecektir.

Elma, bal gibi yerli ürünlerin pazarlanması sorunu orta yerde dururken, önümüzdeki yıllarda seralarda yetiştirilen sebzenin de aynı akıbete maruz kalacağını idrakle şimdiden “pazar” sorunun ciddi olarak ele alınmasında yarar görüyorum.

Eğer bir ürün pazarlanamayacaksa üretilmesinin bir mantığı yoktur. Ekonomiye ve üreticiye külfettir, zarardır.

Meslek Odaları çözüm bulsun!

Bu aşamada İl Tarım ve Orman Müdürlüğü koordinasyonunda; Ziraat odası, Ziraat Mühendisleri Odası ve Ticaret ve Sanayi Odası başta olmak üzere tüm bileşenlerle ortak bir çalışma zemini yaratılarak, el birliği ile çiftçi bu çıkmazdan kurtarılmalıdır. “Pazar” sorununa kalıcı bir çözüm bulunması için yöntem ve stratejilerin geliştirilmesi elzemdir.

Çiftçiyi tarlada bozguna uğratan bu durumun sürdürülebilirliği yoktur.

“Pazar” sorununa kalıcı bir çözüm bulunmazsa üreten çiftçi de bulunamayacak!...