HAKKARİ-Hakkari’nin Çukurca ilçesine bağlı Kazan Vadisi’nde köylülerin ektiği çeltikte hasat dönemi başladı. Ata tohumuyla geleneksel yöntemlerle yetiştirilen çeltik, uzun süren üretim süreci ve sınırlı ekim alanları nedeniyle bölgede az miktarda elde ediliyor.
Çukurca’nın dağlık ve engebeli coğrafyasında tarım, daha çok vadi tabanlarındaki arazilerde yapılabiliyor. Tarlaların dar ve parçalı olması, tarım makinelerinin kullanımını güçleştiriyor. Bu nedenle üreticiler ekimden hasada kadar pek çok işi geleneksel yöntemlerle ve birbirlerine destek olarak yürütüyor.
Çeltik üretimi ekim döneminde tarlaların hazırlanmasıyla başlıyor. Toprağın suya doyurulmasının ardından tarlalarda suyu tutacak küçük havuzlar ve bentler oluşturuluyor. Ekim yapılan alanın uzun süre su altında kalması ve ürünün olgunlaşmasının beklenmesi gerekiyor. Tarlanın yıl boyunca çeltiğe ayrılması da üreticilerin başka ürün yetiştirme olanağını sınırlıyor.
Kazan Köyü Yapraklı Mahallesi’nde çiftçilik yapan Rahmi Turan, çeltik yetiştirmenin yıl boyunca emek isteyen bir iş olduğunu söyledi. Hasadın biçimle sona ermediğini belirten Turan, ürünün kurutulması, kamışından ayrılması ve değirmende işlenmesi gerektiğini anlattı.
Turan’ın aktardığına göre olgunlaşan çeltik biçildikten sonra bir gün tarlada güneşte bekletiliyor. Ardından kamışlarıyla birlikte düz bir alana taşınıp yere serilen brandanın üzerine yerleştiriliyor. Tanelerin kamışlardan ayrılması için üzerinden araç geçirilirken, ayrılan taneler brandada toplanıyor. Çuvallara doldurulan ürün yeniden güneşte kurutuluyor. Son aşamada değirmene götürülen çeltiğin kabuğu çıkarılarak pirinç elde ediliyor.
“Pirinç yetiştirdiğimiz en zor tarım çeşididir. Hasat dönemi de çok zordur. Biçimden kurutmaya, kamışından ayırmadan değirmene götürmeye kadar uzun bir üretim süreci var” diyen Turan, üretimin her aşamasının dikkat ve emek gerektirdiğini ifade etti.
Kazan Vadisi’ndeki Kayaklı Köyü Çeltik Mahallesi’nde çiftçilik yapan Celal Demir de bölgede hasadın başladığını söyledi. Ata tohumundan ürettikleri çeltiğin nadir bulunduğunu belirten Demir, ekim alanlarının dar ve yetişme sürecinin uzun olduğunu kaydetti. Demir, biçilen ürünün uygun alana taşınması ve kamışından ayrıştırılmasının hasadı yorucu hale getirdiğini, buna rağmen tarımla uğraşmayı sevdiklerini dile getirdi.
Üreticiler, hasat boyunca birbirlerine destek olarak çeltiği tarladan sofraya ulaştırıyor. Kurutulup değirmende işlenen ürünün bir bölümü ailelerin tüketimi için ayrılırken, kalan kısmı satışa sunuluyor. Kazan Vadisi’nde sürdürülen üretim, yöre halkının geleneksel tarım bilgisini ve ata tohumunu yaşatmaya devam ediyor.
