VAN - Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi (YYÜ) Mühendislik Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Murat Koca, Gevaş Meslek Yüksekokulu Bilgisayar Teknolojileri Bölümü Öğretim Üyesi Serpil Sevimli Deniz, Öğretim Görevlisi Mehmet Can Taneri ve Bilgisayar İşletmeni Armağan Umut Alkan, kentte iklim değişikliğinin etkilerini belirlemek amacıyla çalışma başlattı.

Bu kapsamda iki ay önce hazırlanan "Uydu Verileri ve Yapay Zeka Tabanlı Bölgesel İklim Risk İzleme ve Karar Destek Sistemi Projesi", Van YYÜ Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi tarafından desteklendi.

Proje kapsamında Van'ın 13 ilçesi belirli alanlara ayrılarak 2015-2024 dönemine ait iklim ve çevre verileri analiz ediliyor, uydu görüntüleri ve coğrafi verilerden yararlanılarak sıcak hava dalgası, kuraklık, su stresi, orman yangını, taşkın ve hava kalitesi bakımından inceleniyor.

Sıcaklık, yağış, toprak nemi ve bitki örtüsündeki değişimlerin değerlendirildiği çalışmayla, yapay zekadan yararlanılarak hangi ilçelerin iklim risklerine daha fazla maruz kaldığının ve bu risklerin nedenlerinin belirlenmesiyle kentin iklim risk haritalarının oluşturulması planlanıyor.

Ön analizlerde, 2015-2024 döneminde yaz aylarındaki ortalama sıcaklığın 0,85 derece arttığı, yıllık yağış miktarının ise yaklaşık 34 milimetre azaldığı tespit edildi. Araştırma ekibi, daha kapsamlı sonuçlara ulaşmak amacıyla analiz dönemini 2000 yılına kadar genişletmeyi hedefliyor.

Yıl sonuna kadar tamamlanması planlanan projeyle hazırlanacak risk haritalarının Valilik, belediyeler, Tarım ve Orman Müdürlüğü, AFAD ve ilgili kurumlarla paylaşılması öngörülüyor. Böylece iklim değişikliğinin olası etkilerine karşı önlem alınmasına ve bilimsel çalışmalara katkı sunulması planlanıyor.

Proje, Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'nin 31. Taraflar Konferansı'nda (COP31) bugün katılımcılara tanıtılacak.

"Van'da yağışların azaldığını ve kuraklığın arttığını gördük"
Doç. Dr. Murat Koca, AA muhabirine, projelerinin COP31'de tanıtılacak olmasından duydukları memnuniyeti dile getirdi.

Van'daki kuraklığın nedenlerini araştırmak ve geleceğe yönelik öngörülerde bulunmak amacıyla basit bir sorudan hareket ettiklerini belirten Koca, şunları kaydetti:

"Bu fikirle yola çıkarak yapay zekaya geçmişte yaşanan değişimleri öğrettik. Yapay zekadan, geçmişteki verilerden hareketle gelecekte nereye gideceğimizi, nasıl bir tabloyla karşılaşacağımızı tahmin etmesini istedik. Yalnızca tahmin yapmak bizim için yeterli değildi. Bunun sebeplerini de araştırmak istedik. Bu doğrultuda karar vericilere Valilik, AFAD, Tarım ve Orman Müdürlüğü gibi kurumlara veriler sunacağız. Bu veriler doğrultusunda gerekli tedbir ve önlemlerin alınmasını destekleyeceğiz. Yaptığımız ilk araştırmalarda Van'da yağışların azaldığını ve kuraklığın arttığını gördük. Araştırmamızı daha da derinleştirerek çalışmalarımıza devam edeceğiz. Proje ekibimiz de oldukça güçlü. Şehrimize ve toplumumuza katkı sağlamaya çalışıyoruz."

"Veri aralığını genişletmeyi düşünüyoruz"
Öğretim Üyesi Serpil Sevimli Deniz ise projeyi hazırlarken Van'da yaşanan iklim değişikliklerini dikkate aldıklarını söyledi.

Uydu verileriyle Van'daki iklim değişikliklerini ve çevresel koşulları izlemeyi amaçladıklarını belirten Deniz, yapay zeka algoritmaları kullanarak risk skorları oluşturduklarını ve bu riskleri haritalandırdıklarını ifade etti.

Van'da deprem! Sarsıntının merkez üssü belli oldu
Van'da deprem! Sarsıntının merkez üssü belli oldu
İçeriği Görüntüle

İlçelerdeki risklerin türünü ve düzeyini belirleyebildiklerini anlatan Deniz, şöyle konuştu:

"Şu an projemizin bir prototipini oluşturduk. Prototipimiz çalışıyor. Sistemimizi 10 yıllık verilerle besledik. Veri aralığını genişletmeyi düşünüyoruz. Amacımız, Van'ın bu konudaki sesini duyurabilmek. Elde ettiğimiz ilk verilere göre Van kuruyor. Kuraklık çok ciddi boyutlarda. Van Gölü de kuraklıktan oldukça fazla etkileniyor. Bu konuda yerel toplumun ve örgütlerin neler yapabileceğine ilişkin kararların alınmasını ve stratejilerin geliştirilmesini desteklemek istiyoruz. Projemiz bir karar destek sistemi. Bu anlamda yol gösterici olacağını düşünüyoruz. Projemizi uluslararası bir platforma da taşıdık. Antalya'da düzenlenecek COP31'de sunacağız. Van'ın kuraklık sorununu ve Van Gölü'nün kuraklıktan etkilenme durumunu uluslararası platforma taşımayı hedefliyoruz."

Kaynak: AA