ABD Başkanı Donald Trump, İran ile sürdürülen müzakerelerin "çok iyi gittiğini" söyleyerek Tahran'a bir anlaşma yapması için 6 Nisan'a kadar ek süre tanıdı. Trump, bu tarihe kadar uzlaşı sağlanamazsa İran'ın enerji tesislerinin yerle bir edileceğini söyledi.
İran'ın ise, ABD teklifini "yalnızca Washington ve Tel Aviv'in çıkarlarına hizmet ettiği gerekçesiyle" reddettiğin belirtiliyor.
Trump, Perşembe günü Beyaz Saray'daki kabine toplantısında, anlaşmaya yanaşmazsa İran'a baskının artırılacağını açıkladı. Toplantının ardından Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda, İran'ın enerji tesislerine düzenlenmesi planlanan saldırıların 6 Nisan 2026 akşamına kadar, 10 gün süreyle askıya alındığını duyurdu. Böylece daha önce 23 Mart'ta beş günlük bir duraklama ilan eden Trump, yeni açıklamasıyla bu süreye 10 gün daha eklemiş oldu.
Trump, "Görüşmeler devam ediyor ve Sahte Haber Medyası ile diğerlerinin aksini iddia eden yanlış açıklamalarına karşın çok iyi gidiyor" ifadelerini kullandı. Trump, Fox News'e verdiği röportajda, İranlıların enerji tesislerine yönelik saldırılar için yedi günlük mola istediğini ileri sürdü.
Trump'ın özel temsilcisi Steve Witkoff ise, Tahran'ın müzakereye hazır olduğuna dair "güçlü sinyaller" aldıklarını söyledi. Witkoff, Washington'un Pakistan yetkilileri aracılığıyla Tahran'a 15 maddelik bir "eylem listesi" ilettiğini de ilk kez kamuoyu önünde doğruladı.
Witkoff, "İşlerin nereye evrileceğini göreceğiz. İran'ı, bu noktanın daha fazla ölüm ve yıkımdan başka iyi bir alternatifi bulunmayan bir kırılma anı olduğuna ikna edip edemeyeceğimizi göreceğiz" diye konuştu.
Tahran'dan ise henüz bir açıklama gelmedi. İran yönetimi, Trump'ın iddialarını şu ana kadar reddetti, Washington ile herhangi bir müzakere yürütülmediğini savundu.
Trump, savaşta çok sayıda üst düzey yetkilisini yitiren İran'da ABD'nin kiminle görüştüğünü kamuoyuyla paylaşmadı. Pakistan Dışişleri Bakanı, iki ülke arasında İslamabad aracılığıyla mesaj alışverişiyle yürütülen "dolaylı görüşmeler" yapıldığını belirtti. Ayrıca Türkiye ve Mısır'ın da arabuluculuk çabalarını desteklediği öğrenildi.
Trump, taleplerinin yerine getirilmemesi halinde İran'ın "en kötü kâbusu" olacaklarını söyledi. Bu talepler arasında Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması ve nükleer programın sona erdirilmesi yer alıyor. Trump ayrıca İran'ın petrol kaynaklarının kontrolünün ele geçirilmesinin de bir seçenek olduğunu ifade etti.
24 Mart'ta Tebriz'de füze saldırısına maruz kalan bir bina24 Mart'ta Tebriz'de füze saldırısına maruz kalan bir bina
İsrail ve ABD'nin İran'a, İran'ın da bölgedeki ABD müttefiklerine saldırıları sürüyor. Fotoğrafta, 24 Mart'ta Tebriz'de füze saldırısına maruz kalan bir bina görülüyorFotoğraf: Matin Hashemi/AP Photo/picture alliance
15 maddelik teklif reddedildi
Reuters haber ajansına konuşan İranlı bir yetkili, Pakistan aracılığıyla Tahran'a iletilen 15 maddelik ABD teklifinin Çarşamba günü üst düzey İslam Cumhuriyeti yetkilileri tarafından ayrıntılı biçimde incelendiğini aktardı.
Teklif, İran'ın nükleer programının tasfiyesinden füze kapasitesinin kısıtlanmasına, Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolün fiilen devredilmesine kadar uzanan talepleri kapsıyor. Yetkili, teklifin reddedildiğini ancak diplomatik kanalların tamamen kapanmadığını vurguladı.
İran, gelecekteki olası askeri operasyonlara karşı güvence, uğradığı kayıplar için tazminat ve boğaz üzerinde resmi denetim hakkı talep ediyor. Tahran ayrıca arabuluculara, Lübnan'ın da her türlü ateşkes anlaşmasına dahil edilmesi gerektiğini bildirdi.
Öte yandan Wall Street Journal'ın Perşembe günü ABD Savunma Bakanlığı yetkililerine dayandırdığı haberine göre, Pentagon, Ortadoğu'ya 10 bine kadar ek kara kuvveti gönderme fikrini değerlendiriyor.
ABD ve İsrail, İran'ın nükleer programına ilişkin müzakereler devam ettiği sırada, 28 Şubat'ta Tahran'a saldırı başlatmıştı. Dört haftadır süren savaş tüm Ortadoğu'ya yayıldı, binlerce kişi hayatını kaybetti. Enerji fiyatlarındaki sert yükselişin küresel ekonomiyi vurmasıyla enflasyon kaygıları güçlendi.
Savaş küresel piyasaları derinden sarstı. Ham petrol fiyatları yaklaşık yüzde 40, gübre fiyatları ise yüzde 50 yükseldi, sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) fiyatlarında da sert artışlar yaşandı. Perşembe günü Brent tipi ham petrolün varil fiyatı 105 doları aştı. Küresel petrol ve LNG ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sinin geçtiği Hürmüz Boğazı, İran'ın ablukasıyla fiilen kapalı durumda.
