HAKKARİ-Hakkari’de 1990’lı yıllarda yaşanan köy boşaltmalarının ardından özellikle Çukurca ilçesine bağlı köylerden kent merkezine yerleşen aileler, kültürel değerlerini yaşatmaya devam ediyor. Nesilden nesile sözlü olarak aktarılan dengbejlik geleneği de bu kültürel mirasın en önemli parçalarından biri olarak varlığını sürdürüyor.
Düğünlerde bir araya gelen aileler ve akrabalar, halaylar eşliğinde söylenen stranlarla kültürlerini yaşatırken, düğün gecelerinde sağdıç evlerinde düzenlenen buluşmalarda “divankî” adı verilen geleneksel söyleşiler gerçekleştiriliyor. Payîzok ve heyranok gibi sözlü eserlerin seslendirildiği bu gecelerde, dengbejlik kültürü genç kuşaklara aktarılıyor.
Aşk, kahramanlık, savaş ve toplumsal yaşamı konu alan klam ve stranlar, düğünlerde büyük ilgi görüyor. Oyun havalarının yanı sıra heyranok ve payîzok gibi eserler de sözlü kültürün yaşatılmasına katkı sunuyor.
Dengbejlik geleneğini sürdürmeye çalışan Selim Dayan, bu kültürün dedelerinden ve babalarından kendilerine miras kaldığını belirterek, aynı mirası çocuklarına bırakmak istediklerini söyledi.
Dayan, “Bu klamlar hiçbir zaman yazılı olmadı. Bizler onları büyüklerimizden dinleyerek öğrendik. Günümüzde düğünlerde orkestralar çalıyor ancak bizim için bu eserlerin yeri farklıdır. Gücümüz yettiğince bu kültürü yaşatmaya devam edeceğiz” dedi.
Dengbej Abdullah Turan ise geleneğin çok eski dönemlerden günümüze ulaştığını ifade ederek, özellikle karşılıklı söylenen stranların düğünlere ayrı bir renk kattığını belirtti.
Turan, “Dedelerimizden bize emanet kalan bu kültürü yaşatıyoruz. Bundan sonra da çocuklarımıza öğreterek geleceğe taşıyacağız” diye konuştu.
Genç yaşına rağmen dengbejlik geleneğini sürdüren Ahmet Dayan da geçmişte köy düğünlerinin günlerce sürdüğünü anlatarak, “Eskiden düğünlerimiz üç gün üç gece devam ederdi. Uzun gecelerde klamlar ve stranlar söylenirdi. Bugün de yerel kıyafetlerimizi giyerek bu kültürü yaşatmaya çalışıyoruz. Dengbejlik bizim için sadece bir müzik değil, aynı zamanda geçmişimizle bağımızdır” ifadelerini kullandı.
Dayan, özellikle kına gecelerinde akrabaların sağdıç evinde bir araya geldiğini, gece boyunca stranların söylendiğini ve bu geleneğin düğün sonuna kadar sürdüğünü sözlerine ekledi.
