Yeni asgari ücret rakamının 31 Aralık'a kadar belirlenmesi gerekiyor.
Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu (DİSK) Başkanı Arzu Çerkezoğlu 1 Aralık'ta yaptığı açıklamada, Türkiye'de enflasyon tek haneye düşene kadar asgari ücrete yılda iki kere zam yapılması gerektiğini söyledi.
Çerkezoğlu asgari ücret belirlenirken yalnızca bir işçinin yaşam maliyetinin değil, aynı zamanda bakmakla yükümlü olduğu eşi ve çocuklarının da hesaba katılması gerektiğini vurguladı.
DİSK'in aynı gün yayımladığı asgari ücret raporuna göre 2024 başından 2025 sonuna kadar geçen 24 ayda asgari ücret yalnızca dört ay boyunca açlık sınırının üstünde oldu.
Bu rapora göre asgari ücret kadın işçiler için daha da önemli:
Tüm çalışanlar arasında asgari ücret ve altında ücret alanların oranı %46,7 iken sendikaya göre kadınlarda bu oran %60,1.
Asgari ücretin miktarını Asgari Ücret Tespit Komisyonu belirleyecek.
Bu komisyonda işçi, işveren ve hükümetten beşer temsilci bulunuyor.
Fakat en büyük sendika konfederasyonu olarak bu komisyonda işçileri temsil eden Türk-İş, komisyonun işleyişini ve işçilerin tüm ısrarlarına rağmen yapılan düşük zamları protesto etmek için bu yıl komisyona katılmayacağını açıkladı.
Türk-İş'in ardından Hak-İş ve DİSK de komisyonda yer almayacaklarını duyurdu.
Bu Asgari Ücret Tespit Komisyonu'nun işleyişi ise Üçlü Danışma Kurulu adlı bir kurulda görüşülüyor.
Üçlü Danışma Kurulu 21 Ekim'de bir toplantı yaptı.
Ajanslara göre taraflar komisyonun temsil dengesi ve karar süreçleri üzerine tartıştı.
Toplantıya, Türk-İş Genel Başkan Yardımcısı Ramazan Ağar, TİSK Genel Sekreteri Akansel Koç, Hak-İş ve DİSK temsilcileri katıldı.
Toplantıdan altı gün sonra konuşan HAK-İŞ Genel Başkanı Mahmut Arslan, Asgari Ücret Tespit Komisyonu'nun yapısının değişmesi gerektiğine söyledi ve "TÜRK-İŞ ile yine bir görüşmemiz oldu. Katılmayacaklarını tekrar teyit ettiler. Bizim de katılmayacağımızı kendilerine tekrar ifade ettim" dedi.
Komisyonun yapısında bir değişiklik kararı alınması durumunda yasal düzenleme gerekecek.
Bakan Işıkhan'dan 'optimal seviye' açıklaması
Fakat komisyonun yapısının değişeceğine dair henüz bir sinyal yok.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Prof. Dr. Vedat Işıkhan, 21 Kasım'da yaptığı açıklamada, Aralık'ta yapılacak görüşmeye işaret etti.
Işıkhan, "Aralık ayının başlarında Asgari Ücret Tespit Komisyonumuzu toplayarak işçi ve işveren temsilcilerimizle yeniden bir araya geleceğiz" dedi ve ekledi:
"Optimal bir seviyenin ortaya çıkacağına inanıyorum."
Türk-İş Başkanı Ergün Atalay ise 26 Kasım'daki açıklamasında hükümete bir hafta süre tanıdı, komisyonun yapısının değiştirilmesi durumunda bu konuyu sendika yönetiminde görüşüp toplantıya katılabileceklerini söyledi.
Asgari ücret nasıl belirleniyor?
Asgari Ücret Tespit Komisyonu, en az 10 üyenin katılımıyla toplanıp oy çokluğuyla karar veriyor.
Bu yüzden işçi örgütleri bu yıl temsilci göndermese de komisyon karar alabilecek.
Oyların eşitliği halinde ise başkanın bulunduğu tarafın çoğunluğu sağladığı kabul ediliyor.
Asgari ücret, halen bir işçi için aylık brüt 26 bin 5 lira 50 kuruş, kesintiler düştüğünde net 22 bin 104 lira 67 kuruş olarak uygulanıyor.
'Sendikalar etkili olamıyor'
Şu anki asgari ücretin işverene toplam maliyeti bir işçi için 30 bin 621 lira 48 kuruş. Bunun 26 bin 5 lira 50 kuruşunu brüt asgari ücret, 4 bin 95 lira 87 kuruşunu sosyal güvenlik primi, 520 lira 11 kuruşunu işveren işsizlik sigorta fonu oluşturuyor.
Devrimci İşçi Sendikaları Konfedarasyonu'ndan Prof. Dr. Aziz Çelik ve DİSK-AR uzmanları Deniz Beyazbulut ve Zeynep Kandaz tarafından hazırlanan Asgari Ücret araştırmasına göre, iş gücünün yarısı asgari ücretle çalışıyor.
Daha önce BBC Türkçe'ye konuşan Prof. Çelik, 2000 yılından bu yana komisyonda sadece sekiz kez oy birliği ile asgari ücrete karar verildiğini, 17 kez işçilerin muhalefet etmesine rağmen asgari ücretin işveren ve hükümet oylarıyla saptandığını belirtmişti.
Çelik'e göre bu, asgari ücretin "büyük ölçüde hükümet ve iş veren kesiminin ağırlığıyla saptandığına ve işçi sendikasının masada etkili olamadığına" işaret etmişti.
Çelik ayrıca "Şeklen yapısını korusa da yıllardır kimse komisyonda ne olacağını merak etmiyor, sadece hükümetin asgari ücret konusundaki kararının ne olacağına bakıyor. Dolayısıyla işlevsiz, sadece asgari ücret kararının imzalandığı ve gerekçesinin yazıldığı bir kurum haline geldi" yorumunu yapmıştı.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan asgari ücreti komisyonun belirlediğini vurgulamış ve komisyonun "tüm sosyal paydaşların olduğu bir yapıda" çalıştığını söylemişti.
