HAKKARİ – Kısa sürede ilgi gören klip, grubun özgün müzikal dili ve güçlü kültürel anlatımıyla dikkat çekti.
Daha önce Hakkari’de yaşanmış hikâyeleri ve kentin doğal dokusunu eserlerine yansıtan Colêmerg Collective, “Renî” klibinde de bu çizgisini sürdürdü. Klip çekimlerinin kentin doğasıyla iç içe mekânlarda yapılması, eserin atmosferini daha da güçlendirdi.
Grup üyeleri, klibin yayınlanmasının ardından yaptıkları açıklamada dinleyicilerden destek istedi. Açıklamada, “Yeni klibimiz ‘Renî’ YouTube kanalımızda yayında. Emeğimizi bir beğeni, yorum ve paylaşımla desteklerseniz çok seviniriz. Herkese teşekkür ediyoruz” ifadelerine yer verildi.
Kürtçe’de “çığ” anlamına gelen “Renî”nin, kent genelinde son günlerde yaşanan çığ olaylarıyla aynı döneme denk gelmesi ise dikkat çekti. Bu durum, grubun toplumsal ve doğal olaylara duyarlılığını bir kez daha ortaya koydu.
Colêmerg Collective, müziğiyle hem kültürel hafızayı canlı tutmayı hem de yaşanmışlıkları sanat aracılığıyla anlatmayı sürdürüyor.
“Renî (Çığ)” Ağıdının Hikâyesi
Xanê Köyü, Hakkari’nin Çukurca ilçesi sınırları içinde, Irak sınırına yakın bir bölgede yer alıyor. Güzereş, Bazê ve Tal köyleriyle komşu olan köy, ortak yaylaları ve sarp coğrafyasıyla biliniyor. Günümüzde büyük ölçüde yıkık durumda olan Xanê Köyü’nün harabeleri, bir zamanlar oldukça kalabalık bir yerleşim olduğunu gösteriyor.
Irak’a giden yol güzergâhında bulunması nedeniyle Hakkari kültürüne önemli katkılar sunan köyün, Mem û Zin eserinin yazarı ünlü Kürt filozof Ehmedê Xani’nin ailesinin de bu köyden olduğu biliniyor. Xani kabilesinin buradan Doğu Anadolu’ya yayıldığına dair anlatılar, bölgenin tarihsel önemini ortaya koyuyor.
Ağıtta anlatılan büyük çığ felaketinin 13. yüzyılda bu bölgede meydana geldiği kabul ediliyor. Rivayetlere göre, olayda yaklaşık 200 erkek yaşamını yitirdi ve bu felaketin ardından Xanê Köyü’nün boşaltıldığı anlatılıyor. Bir başka rivayete göre ise, 16. yüzyılda Osmanlı Devleti ile İran arasında yaşanan sınır anlaşmazlıkları nedeniyle Xaniler de dâhil olmak üzere bazı kabileler, sınır hattına zorunlu olarak yerleştirildi.
O dönemde bölge halkı tarım ve hayvancılıkla geçimini sağlarken, yaz aylarının yoğunluğu nedeniyle düğün ve eğlenceler kış aylarında yapılırdı. Xaniler de bir yıl içinde yapamadıkları yedi düğünü aynı anda gerçekleştirmeye karar verdi. Yedi ayrı düğün alayı, gelinleri alarak Tal Köyü’nde buluştu ve köy adeta bir festival alanına dönüştü.
Stranlar, govendler ve büyük bir coşkuyla süren eğlence sırasında, Tal Köyü’nün Êzîzan yamacından kopan büyük bir çığ, kalabalığın üzerine düştü. Yaşanan bu büyük facianın ardından bölgenin dengbêjleri, acıyı ağıtlarla dile getirdi. Dilden dile aktarılan bu ağıtlar, günümüze kadar ulaştı.
Colêmerg Collective’in “Renî” adlı çalışması da işte bu kadim hafızadan beslenerek, yaşanan trajediyi müzik aracılığıyla bugüne taşıyor.
