HAKKARİ - Türkiye’de 1923–2026 yılları arasında meydana gelen büyük depremler ve can kayıpları, deprem gerçeğinin en ağır biçimde hissedildiği illerden birinin Hakkari olduğunu açık biçimde gözler önüne seriyor. Cumhuriyet tarihinin erken döneminde yaşanan 1930 Hakkari Depremi, yalnızca bölgesel bir felaket değil, aynı zamanda Türkiye’nin deprem hafızasında derin izler bırakan kritik bir kırılma noktası olarak öne çıkıyor.
7.2 büyüklüğündeki 1930 Hakkari Depremi’nde 2 bin 514 kişi hayatını kaybetti. Dönemin nüfus yoğunluğu, ulaşım imkânları ve yapı kalitesi dikkate alındığında, bu kayıp depremin yıkıcılığını açıkça ortaya koyuyor. Hakkari, bu felaketle birlikte Türkiye’de depremlerden en ağır bedel ödeyen iller arasında yer aldı.
Türkiye genelinde yaşanan büyük depremler incelendiğinde tablo daha da çarpıcı hale geliyor. 1939 Erzincan Depremi’nde 32 bin 700, 1976 Van Depremi’nde 3 bin 840, 1999 Gölcük Depremi’nde 17 bin 480 ve 2023 Kahramanmaraş merkezli depremlerde 46 binin üzerinde can kaybı yaşandı. Bu büyük afetler, Türkiye’nin deprem kuşağında yer aldığı gerçeğini tekrar tekrar hatırlatırken, Hakkari’nin birinci derece deprem bölgesinde bulunmasına rağmen riskin yeterince azaltılamadığı iller arasında yer alması dikkat çekiyor.
Uzmanlar, Hakkari’nin aktif fay hatları üzerinde bulunması, zorlu topoğrafyası ve yapı stokunun önemli bölümünün eski olması nedeniyle yüksek sismik riskin hâlâ geçerliliğini koruduğunu vurguluyor. 1930 yılında yaşanan büyük felaketin, bugün için güçlü bir uyarı niteliği taşıdığı ifade ediliyor.
Deprem uzmanlarına göre, Türkiye’deki büyük depremler tablosu değerlendirilirken Hakkari eksenli risk analizlerinin ve önleyici çalışmaların artırılması gerekiyor. Dayanıksız yapıların yenilenmesi, kentsel dönüşümün hızlandırılması ve toplum genelinde afet bilincinin güçlendirilmesi, olası bir depremde can kayıplarını azaltmanın temel unsurları olarak gösteriliyor.
Hakkari’nin deprem geçmişi, yalnızca geçmişin bir hatırası değil; Türkiye’nin geleceği için göz ardı edilmemesi gereken hayati bir uyarı olmaya devam ediyor.
