Seçim ofisinde Hakkâri iş dünyasının mevcut durumu, sektör temsilcilerinin beklentileri, kent ekonomisinin geliştirilmesine yönelik öneriler ve HATSO’nun önümüzdeki dönemde üstlenebileceği rolün ele alınması planlanıyor.

Karahanlı ve ekibinin seçim süreci boyunca farklı sektörlerden iş insanlarıyla bir araya gelerek sorun, talep ve önerileri dinleyeceği belirtildi. Seçim ofisinin de bu görüşmelerin gerçekleştirileceği ve çalışmaların koordinasyonunun sağlanacağı merkez olarak kullanılması bekleniyor.

HATSO Başkanlığı için çalışmalarını “Değişim Zamanı” sloganıyla sürdüren Karahanlı, seçim ofisinin açılmasıyla birlikte saha çalışmalarına da ağırlık verecek. Karahanlı’nın önümüzdeki günlerde HATSO üyeleriyle gerçekleştireceği ziyaret ve toplantıları artırması bekleniyor.

Hakkâri iş dünyasının yakından takip ettiği HATSO seçimleri öncesinde seçim ofisinin açılması, kentteki seçim hareketliliğini de artırdı. Seçim sürecinin önümüzdeki günlerde daha da hareketlenmesi bekleniyor.

Bu kapsamda, Kurulun 17 Eylül'de aldığı kararla getirilen "kredili sermaye piyasası işlemlerinde öz kaynak oranının esnetilerek uygulanmasına ilişkin tedbir ve uygulamanın" 30 Ekim seans sonuna kadar sürdürülmesine karar verildi.

En fazla ihracat yapan sektörler arasında kimyevi maddeler ve mamulleri 3 milyar 68 milyon dolarla ikinci, elektrik ve elektronik sektörü 2 milyar 63 milyon dolarla üçüncü sırada yer aldı.

Geçen ay oran olarak en fazla ihracat artışı sağlayan sektör yüzde 203,3 ile mücevher oldu. Bu sektörün eylül ihracatı 1 milyar 512 milyon dolara yükseldi.

Türkiye ihracatının yüzde 72,5'ini gerçekleştiren sanayi grubunun dış satımı yüzde 16,8 artışla 18,8 milyar doları aştı.

Geçen ay ihracatın yüzde 12,3'ünü gerçekleştiren tarım grubunda yüzde 9,2 artışla yaklaşık 3,2 milyar dolarlık, ihracatın yüzde 2,6'sını oluşturan madencilik grubunda ise yüzde 24,2'lik yükselişle 682,6 milyon dolarlık dış satım yapıldı.

En fazla ihracat Almanya'ya yapıldı

Geçen ay en fazla ihracat yapılan ilk üç ülke yaklaşık 1,87 milyar dolarla Almanya, 1,46 milyar dolarla ABD, 1,35 milyar dolarla Birleşik Krallık olarak sıralandı.

Bu dönemde en çok ihracat yapan ilk 3 kent ise 9,54 milyar dolarla İstanbul, yaklaşık 2,2 milyar dolarla Kocaeli ve 1,7 milyar dolarla Ankara oldu.

Gürlek, "Faili Meçhul Suçları Araştırma Daire Başkanlığımızın koordinesi ile Cumhuriyet başsavcılıklarımız ve kolluk birimlerimizin titiz çalışmaları sonucunda en eskisi yaklaşık 39, en yenisi 3 yıllık olan 7 ayrı faili meçhul dosyada 8 cinayeti aydınlattık. Bu 7 dosyayla birlikte Faili Meçhul Suçları Araştırma Daire Başkanlığımızın koordinasyonunda yürüttüğümüz çalışmalar kapsamında bugüne kadar 58 dosyada 65 maktule ve 7 yaralıya ilişkin olayları aydınlattık." bilgisini verdi.

Artvin'in Şavşat ilçesinde 39 yıllık faili meçhul olan, 1987'de yaptığı evliliğin ardından kendisinden bir daha haber alınamayan Nigar Bilgin'in dosyasında, yeni ifadeler ve yer gösterme işlemleri sonucunda yapılan kazıda kemik kalıntılarına ulaşıldığını aktaran Gürlek, şüphelilerden Z.B'nin tutuklandığını, M.B. hakkında ev hapsi kararı verildiğini bildirdi.

Gürlek, Yozgat'ın Şefaatli ilçesinde 21 yıllık faili meçhul olan, 8 Temmuz 2005'te görev yaptığı TMO yerleşkesinde öldürülen Hamza Gedik'in dosyasında, eski ihbarlar, yeniden alınan ifadeler ve elde edilen delillerin birlikte değerlendirildiğini belirterek, cinayetin azmettirme ve iştirak halinde gerçekleştirildiğine ilişkin bulgular üzerine Kırşehir ve İstanbul'da düzenlenen operasyonlarda 6 şüphelinin yakalandığını kaydetti.

Diyarbakır'ın Sur ilçesinde 19 yıllık faili meçhul olan, 21 Eylül 2007'de Hevsel Bahçeleri'nde bağla boğularak öldürülen Erhan Kurt'un dosyasında, yeni tanık beyanları, HTS ve baz kayıtları, Adli Tıp Kurumu değerlendirmeleri ile önceki ifadelerdeki çelişkilerin yeniden incelendiğini bildiren Gürlek, elde edilen yeni bulgular üzerine Diyarbakır ve Batman'da gerçekleştirilen eş zamanlı operasyonda 6 şüphelinin yakalandığını belirtti.

Gürlek, Eskişehir'in Seyitgazi ilçesinde 14 yıllık faili meçhul olan, 2,5 yaşındayken 8 Mayıs 2012'de kaybolan ve cansız bedeni bulunan Yakup Bozkurt'un dosyasında, teknik çalışmalar ve yeniden alınan ifadeler sonucu 6 şüphelinin gözaltına alındığını, şüphelilerden baba A.B'nin tutuklandığını bildirdi.

Trabzon'da 12 yıllık faili meçhul olan, 26 Haziran 2014'te kaybolan Köksal Kol ve Mehmet Kaplan'ın dosyasında yeni tanık beyanları ile daha önce verilen kovuşturmaya yer olmadığı kararının kaldırıldığını belirten Gürlek, "İki kişinin öldürülerek gömüldüğüne ilişkin yeni delil ve beyanlara ulaşılması üzerine gözaltına alınan E.A. ve A.B. tutuklandı." ifadesini kullandı.

Gürlek, Kilis'in Acar köyünde 12 yıllık faili meçhul olan, 15 Temmuz 2014'te bir sulama kuyusunda ölü bulunan Khaled Tayson'un dosyasında, yeni Adli Tıp incelemesi, tanık beyanları ve baz analizleri sonucunda daha önce verilen takipsizlik kararının kaldırıldığını, yeniden başlatılan soruşturma kapsamında 3 şüphelinin yakalandığını aktardı.

Kayseri'de 3 yıllık faili meçhul olan, 9 Ekim'de Kayseri Asri Mezarlığı'nda ölü bulunan yüzde 84 engelli Fehmi Lup'un dosyasında, kamera görüntüleri, baz verileri ve yeni tanık beyanlarının yeniden değerlendirildiğini, olayla bağlantısı tespit edilen M.C.D'nin tutuklandığı bilgisini veren Gürlek, şunları kaydetti:

"Yeni delillerin, gelişen teknolojinin ve uzmanlaşmış birimlerimizin sağladığı imkanlarla faili meçhul dosyaların üzerine kararlılıkla gitmeye devam edeceğiz. Aradan 3 yıl da geçse, 39 yıl da geçse, hakikatin izini sürmekten ve adaletin tecellisi için çalışmaktan vazgeçmeyeceğiz. Soruşturmaları titizlikle yürüten Artvin-Şavşat, Yozgat, Diyarbakır, Eskişehir, Trabzon, Kilis ve Kayseri Cumhuriyet Başsavcılıklarımıza, Yozgat, Diyarbakır, Trabzon ve Kayseri İl Emniyet Müdürlüklerimize, Artvin-Şavşat, Eskişehir ve Kilis İl-İlçe Jandarma Komutanlıklarımıza ve emeği geçen tüm kamu görevlilerimize teşekkür ediyorum."

5 ŞÜPHELİYE TUTUKLAMA TALEBİ

Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığı koordinesinde, İstanbul İl Emniyet Müdürlüğü Organize Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğü ekiplerince yürütülen çalışmalar sonucunda eylemde yer aldığı belirlenen 5 şüpheli yakalanarak gözaltına alındı. Şüphelilerin adreslerinde yapılan aramalarda çok sayıda uyuşturucu madde ve hassas terazi ele geçirildi. El konulan dijital materyaller üzerinde yapılan incelemelerde ise tehdit ve yağma eylemine ilişkin örgütsel nitelikte yazışmalar bulundu. Emniyetteki işlemleri tamamlanan 5 şüpheli, tutuklanmaları talebiyle sulh ceza hakimliğine sevk edildi.

Kazayla ilgili inceleme başlatıldı.

Hakkari İHH İnsani Yardım Derneği Yönetim Kurulu tarafından yapılan açıklamada, son günlerde derneği kamuoyu nezdinde yıpratmaya ve itibarını zedelemeye yönelik, gerçeği yansıtmayan ve doğruluğu dernekten teyit edilmemiş bazı haber ve paylaşımların yerel bir haber sitesinde yayımlandığı belirtildi.

Kamuoyunun doğru bilgilendirilmesi adına açıklama yapılmasının zorunlu hale geldiği ifade edilen açıklamada, söz konusu haberlerde adı geçen Genç İHH Başkanı'nın, Hakkari İHH İnsani Yardım Derneği Yönetim Kurulu tarafından alınan karar doğrultusunda ve Genel Merkeze sunulan gerekçeli bildirim çerçevesinde görevinden alındığı belirtildi.

Görevine Yönetim Kurulu kararıyla son verilen kişinin, haberlerde kendi isteğiyle istifa etmiş gibi gösterilmesinin kesinlikle gerçeği yansıtmadığı vurgulanan açıklamada, “İstifa etti” şeklinde kamuoyuna sunulan bilginin derneğin resmî kayıtları ve alınan Yönetim Kurulu kararıyla örtüşmediği kaydedildi.

Açıklamada, haberlerde “istifa” ettiği ileri sürülen ve daha önce ilgili birimin faaliyetlerinde gönüllü olarak yer alan kişilerin, dernek bünyesinde resmî bir yönetim veya başkanlık sıfatlarının bulunmadığı ifade edildi.

Bu kişilerin ayrılıklarının, sanki derneğin resmî yönetim kademelerinde gerçekleşmiş bir istifa gibi kamuoyuna sunulmasının da gerçeği yansıtmadığı belirtildi.

Gazetecilik faaliyetlerinin temel ilkelerinden birinin tarafsızlık, doğrulama ve haberin muhatabından bilgi alma sorumluluğu olduğu belirtilen açıklamada, haber konusu yapılan iddialar hakkında dernekle herhangi bir iletişim kurulmadan ve derneğin görüşü alınmadan yayın yapılmasının ayrıca dikkat çekici olduğu ifade edildi.

Daha önce yayımlanan ve gerçeği yansıtmayan bir haber üzerine Dernek Başkanı tarafından ilgili haberciyle doğrudan iletişime geçildiği aktarılan açıklamada, haberin doğru olmadığı bilgisinin kendisine aktarıldığı ve benzer konularda haber yapılmadan önce gerçek bilgilerin doğrudan dernekten alınmasının önemine dikkat çekildiği belirtildi.

Buna rağmen söz konusu haberin düzeltilmemesi ve sonrasında derneği hedef alan yeni bir haberin yayımlanmasının kamuoyunda haklı olarak soru işaretlerine neden olduğu kaydedildi.

Hakkari İHH İnsani Yardım Derneği olarak, derneğin kurumsal yapısı, faaliyetleri ve gönüllüleri hakkında kamuoyunu yanıltabilecek nitelikte, doğrulanmamış veya gerçeği yansıtmayan yayınlara karşı gerekli hassasiyetin gösterileceği bildirildi.

Derneğin ve gönüllülerin itibarını zedeleyebilecek yayınlarla ilgili olarak, ilgili haber sitesi ve haberi hazırlayan kişi hakkında hukuki hakların kullanılarak gerekli yasal süreçlerin başlatılacağı kamuoyuna duyuruldu.

Açıklamada, Hakkari İHH İnsani Yardım Derneği'nin faaliyetlerini insani yardım ilkeleri doğrultusunda, şeffaflık ve sorumluluk anlayışıyla sürdürmeye devam edeceği belirtildi.

Dernek Yönetim Kurulu, kamuoyunun kişi veya kuruluşların açıklamalarından ziyade resmî ve doğrulanabilir bilgiler üzerinden değerlendirme yapmasını önemle rica etti.

Hakkari İHH İnsani Yardım Derneği
Yönetim Kurulu

Kent merkezine yaklaşık 17 kilometre uzaklıktaki köyde, E. Y.’ye ait evde henüz belirlenemeyen bir nedenle yangın çıktı. İhbar üzerine olay yerine sevk edilen Hakkari Belediyesi İtfaiye Müdürlüğü ekipleri, bir araç ve 5 personelle alevlere müdahale etti.

Ekipler yangını kontrol altına alarak söndürme ve soğutma çalışması yaptı. Evde bulunanların zarar görmediği öğrenilirken, yangının çıkış nedenini belirlemek için inceleme başlatıldı.

İlçe başkanlığı binasında düzenlenen kongrede, teşkilatın yeni yönetimi için seçim yapıldı. Başka adayın çıkmadığı seçimde Erbek, üyelerin oylarıyla göreve getirildi.

Kongre sonrasında teşekkür konuşması yapan Erbek, kendisine destek veren parti üyelerine ve yol arkadaşlarına teşekkür ederek, “Bu yolu birlikte yürüyeceğiz ve hep birlikte iktidar olacağız inşallah” dedi.

Kongreyle birlikte Yeni Parti’nin Derecik teşkilatında yeni bir dönem başladı.

Borcunu peşin ödeyip tapuyu elde etmek isteyen yaklaşık 228 bin hak sahibini yakından ilgilendiren kampanya kapsamında, borç bakiyesinin tamamını kapatan alıcılar, net yüzde 25 indirim kazanıyor.

Borcunun tamamını kapatamayacak durumda olan alıcılar da borç bakiyesinin en az yüzde 25'i oranında peşin ödeme yapmaları halinde, yatırdıkları tutar üzerinden aynı indirim oranından kısmi olarak faydalanabiliyor.

Son başvuru tarihi 19 Ekim

Kampanyadan yararlanmak isteyen konut ve iş yeri alıcıları, 19 Ekim'e kadar satış işlemlerini gerçekleştirdikleri bankaya başvurabilecek.

Alıcılar, borç kapatma tarihi itibarıyla hesaplanacak borç bakiyelerini de aynı tarihler arasında ilgili bankadan öğrenebilecek.

Kampanyadan faydalanabilmek için geri ödeme taksitlerinin en geç 2025 Haziran ayı sonuna kadar başlamış olması, başvuru tarihi itibarıyla ilgili aya ait taksitlerin ödenmiş olması ve geçmişe dönük taksit ile emlak vergisi borcunun bulunmaması gerekiyor.

Kalan taksit sayısı 12 ay ve daha az olan konut ve iş yeri alıcıları ise indirim kampanyasından yararlanamayacak.

Tapu işlemleri için gerekli belgeler

Kat mülkiyeti oluşmuş projelerde tapu teslimi yapılacağından, bankaya başvuru yaparken ilgili belediyeden temin edilecek emlak beyan değerini gösteren belge ile güncel DASK sigortası poliçesinin teslim edilmesi şartı aranıyor.

Borç bakiyesini kapatarak indirimden faydalanmak isteyen alıcılar, Gayrimenkul Satış Sözleşmesi'ni imzalamış oldukları aracı bankalardan konut kredisi de kullanabiliyor.

19 Ekim'den sonra yapılacak borç kapatma ve kısmi ödemelerde yüzde 25 indirim oranından yararlanmak mümkün olmayacağından, tapusuna kavuşmak isteyen vatandaşların belirtilen tarihe kadar banka şubelerine başvuru yapması gerekiyor.

Havadan da destek verilen denetimlerde yaklaşık 150 araç kontrol edildi. Denetimde aralarında 7'si dirift yapan, 2'si de alkollü; 67 sürücüye idari para cezası uygulandı. Ayrıca 10 sürücünün ehliyetine geçici olarak el konulurken, 17 araç trafikten men edildi.

Pazartesi günü yağışlı havanın özellikle Doğu Anadolu, Güneydoğu Anadolu ve Doğu Karadeniz çevrelerinde etkili olması beklenirken, Akdeniz'in bazı kesimlerinde de sağanak ve gök gürültülü sağanak tahmin ediliyor.

Salı ve çarşamba günleri yağışların ağırlıklı olarak ülkenin doğu kesimlerinde devam edeceği, batı ve iç bölgelerde ise parçalı ve az bulutlu havanın hakim olacağı öngörülüyor.

Hava sıcaklıklarının ise yurt genelinde mevsim normallerinin altında seyretmeye devam edeceği bekleniyor.

TRT Spor’a konuk olan Serdal Adalı, Beşiktaş’ın gündemine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. MHK’ya yönelik eleştirilerini yineleyen Adalı, göreve geldikleri günden bu yana Merkez Hakem Kurulu’na dikkat çektiklerini belirtti.

Adalı, “Geldiğimizden beri MHK’yi işaret eden bizdik. Ferhat Gündoğdu ismini zikreden bizdik. Tarih Beşiktaş’ı bir kez daha haklı çıkardı” ifadelerini kullandı.

Amedspor-Beşiktaş karşılaşmasındaki hakem kararlarına da değinen Adalı, söz konusu kararların ligdeki liderlik yarışını etkilediğini savundu. Adalı, “Bugün karşınızda ligde liderlik koltuğuna oturmuş Beşiktaş’ın yönetim kurulu olarak bulunuyor olabilirdik. Alanyaspor ve Amedspor maçındaki hakem hataları, liderliğimizi bugün için geciktirdi” dedi.

Hakem kararlarının ardından yaşanan sürece de değinen Adalı, “Verdiği kararlarla bugün lider olmamamıza sebep olanların, şu an nerede ve ne durumda olduklarını hep beraber görüyoruz” ifadelerini kullandı.

Alar, sağlık ekibinin müdahalesinin ardından Kızıltepe Devlet Hastanesi’ne kaldırıldı. Mahmut Alar, doktorların tüm çabasına karşın yaşamını yitirdi. Alar’ın cenazesi, otopsi için hastane morguna kaldırıldı.

Olayla ilgili soruşturma başlatıldı.

Uygulama kapsamında 716 kişinin Genel Bilgi Toplama (GBT) sorgusu yapıldı, 108 araç kontrol edildi. Ekipler ayrıca 48 umuma açık işyeri ile park ve bahçelerde denetim gerçekleştirdi.

Kontrollerde mevzuata aykırılık tespit edilen 11 işletme hakkında çeşitli maddelerden idari işlem uygulandı. Denetimler sırasında bir bıçak ele geçirildi. Olayla bağlantılı bir kişi hakkında 6136 Sayılı Kanun kapsamında adli işlem yapıldı.

Asayiş uygulamasında çeşitli suçlardan arandığı belirlenen 7 kişi yakalandı. Yakalanan kişiler, haklarındaki işlemler için ilgili emniyet birimlerine götürüldü.

Hakkari İl Emniyet Müdürlüğünün kent merkezi ve ilçelerde asayiş uygulamaları ile denetimlerini sürdüreceği bildirildi.

Kesintiden etkilenecek cadde ve sokaklar şöyle:

• 5 Ekim Pazartesi: İstiklal Caddesi, Cumhuriyet Caddesi, Atatürk Caddesi ve Bulvar Caddesi
• 6 Ekim Salı: Çölemekik Caddesi, Bulvar Caddesi ve 1102 Sokak
• 7 Ekim Çarşamba: İstiklal Caddesi, Cumhuriyet Caddesi, Atatürk Caddesi ve Bulvar Caddesi
• 8 Ekim Perşembe: Çölemekik Caddesi, Bulvar Caddesi ve 1102 Sokak

Çarşı merkezi esnafı ve bölgede yaşayan vatandaşların, belirtilen tarih ve saatlerde yaşanabilecek elektrik kesintisine karşı tedbirli olmaları rica olunur.

Bu konunun ilk kez ele alındığı 1923 İzmir İktisat Kongresi'nde, özellikle "milli devlet bankası" kurulması fikri üzerinde duruldu.

1927'de dönemin Maliye Bakanı Abdülhalik Renda'nın merkez bankası kurulması hakkında sunduğu kanun taslağı kabul edildi. Merkez Bankasının kuruluş aşamasında, diğer ülkelerin merkez bankalarından da görüş istendi. 1928'de dönemin Hollanda Merkez Bankası Başkanı Dr. Gerard Vissering, bu kapsamda Türkiye'ye davet edildi.

Dr. Vissering, İstanbul'daki çalışmalarını tamamlayarak "Türkiye'de Nakit İstikrarı ve Bir Merkezi İhraç Bankası Tesisi" adlı raporu hazırladı.

Raporda, hükümete bağlı olmayan, bağımsız bir merkez bankasının gerekliliğine dikkat çekildi. Bir yıl sonra Türkiye'ye davet edilen İtalyan uzman Kont Volpi de Türk lirasının istikrarının sağlanması için bir merkez bankası kurulmasının şart olduğunu belirtti.

Söz konusu gelişmelerin ardından hükümet, merkez bankası kurulmasına ilişkin gerekli yasal çerçevenin hazırlanması için harekete geçti. Lozan Üniversitesinden Prof. Leon Morf'un katkılarıyla Merkez Bankası yasa tasarısı hazırlandı.

Tasarı, Türkiye Büyük Millet Meclisince (TBMM) 11 Haziran 1930'da kabul edildi ve 1715 sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanunu adıyla 30 Haziran 1930'da Resmi Gazete'de yayımlandı.

Farklı kurum ve kuruluşlar tarafından yürütülen işlevlerin tek elde toplanmasının ardından 3 Ekim 1931'de faaliyetlerine başlayan Merkez Bankası, 95. yıl dönümünü kutluyor.

Banknot matbaası kuruldu

İkinci Dünya Savaşı'nın olumsuz etkilerinin hissedildiği 1940'lı yıllarda bütün dünyada olduğu gibi Türkiye'de de Merkez Bankası, kamu kesiminin finansman açığını kapatmaya yönelik uygulamalarda bulundu.

1950'li yıllarda büyüme ve hızlı kalkınmanın finansmanı, Merkez Bankası kaynaklarından sağlandı. Hazineye kısa vadeli avans imkanı verilerek Banka kaynakları kamunun kullanımına açıldı. Bu dönemde, Merkez Bankası için bir diğer önemli gelişme de 1955'te banknot matbaasının kurulması ve 1958'den itibaren banknotların ülkede basılmaya başlanması oldu.

Planlı ekonomiye geçişin yaşandığı 1960'lı yıllarda Merkez Bankası, ekonomik koşullara ve sanayinin gelişimine paralel olarak genişlemeci para politikaları izledi ve kamuya kaynak sağlamaya devam etti. Bu dönemde ayrıca, kambiyo kontrolüne ilişkin uygulamaların büyük çoğunluğu da Merkez Bankasına devredildi.

1211 sayılı kanun

Dünya genelinde İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra ortaya çıkan değişikliklere uyum sağlamak ve Merkez Bankasının etkinliğini artırmak amacıyla 14 Ocak 1970'de 1211 sayılı TCMB Kanunu kabul edildi.

Böylelikle tarihinde yeni bir döneme başlayan Merkez Bankası, kısmen de olsa dönemin ekonomi ve merkez bankacılığı alanındaki yeniliklerini yansıtan bir yapıya kavuştu.

Söz konusu kanun, Bankanın yasal statüsü, organizasyon yapısı, yetki ve görevlerinde önemli değişiklikler getirdi. Anonim şirket statüsü korunan Merkez Bankasının sermayesi, 15 milyon liradan 25 milyon liraya yükseltildi. Hazinenin sahip olduğu sermaye payının yüzde 51'den az olamayacağı da kanunda yer aldı.

1211 sayılı kanunun getirdiği bir diğer yenilik de "Guvernörlük" adı verilen Başkanlık Makamı oldu. Dış temsil ve ilişkilerde denklik, protokolde eşitlik sağlanması amacıyla kurulan Başkanlık Makamına ilk olarak Naim Talu getirildi.

Guvernörlük makamının yanında, Başkan ve Başkan yardımcılarından meydana gelen "Yönetim Komitesi" adı altında yeni bir karar alma organı oluşturuldu. Bankanın en üst karar alma organı statüsündeki 8 üyeli İdare Meclisi ise 6 üyeli Banka Meclisine dönüştürüldü.

İlgili kanun, Merkez Bankasına ait görev ve yetkilerin artırılması açısından da önemli yenilikler içerdi. Hazineye verilebilecek kısa vadeli avans miktarının üst sınırı, ilgili yıla ait bütçe ödeneklerinin yüzde 15'i oranında yükseltildi.

1980 sonrası dönem

1980'lerde yaşanan ekonomik gelişmeler hem Türkiye hem de Merkez Bankası açısından bir dönüm noktası niteliğinde oldu. 24 Ocak 1980'de açıklanan kararlar ile Türkiye ekonomisinde yapısal bir dönüşüm başlatıldı.

Başlatılan finansal serbestleşme süreci ile para ve kur politikalarının TCMB tarafından piyasa ekonomisi ile uyumlu bir şekilde yürütülmesi için gerekli altyapının sağlanması yönünde önemli adımlar atıldı. Para politikası kapsamında, mevduat ve kredi faizlerinin piyasa koşullarında belirlenmesi hükme bağlandı.

Türk parası, yabancı paralar karşısında devalüe edilerek sabit kur rejimi ortadan kaldırıldı. TCMB, 1983'te altın ve döviz rezervlerini etkin bir biçimde yönetmek konusunda yetkili hale getirildi. 1987'de açık piyasa işlemleri yapmaya başlayan Banka, modern anlamda para ve döviz piyasalarının kurulmasına da öncülük etti.

1989'da Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 sayılı karar ile ekonomik birimlerin döviz ile işlem yapmalarına izin verildi ve Türk lirası konvertibl ilan edilerek görece daha esnek bir döviz kuru rejimine geçildi.

1990'da ise Banka, ilk defa kamuoyuna duyurduğu para programı ile döviz kurları ve faiz oranlarındaki istikrarı bozmadan piyasanın likidite ihtiyacını karşılamayı hedefledi.

21 Nisan 1994'te Hazine'nin Merkez Bankası kaynaklarını kullanımına sınır getirildi. Bunun yanında 1997'de imzalanan bir protokol ile 1998'den itibaren Hazinenin TCMB'den kısa vadeli avans kullanamayacağı karara bağlandı.

Banka, 2001'de araç bağımsızlığına kavuştu

Merkez Bankasının 1995-1999'da izlediği politika, finansal piyasalarda istikrarı sağlamaya yönelikti. Enflasyonun kontrol altına alınamaması nedeniyle 2000 yılında döviz kuruna dayalı yeni bir istikrar programı yürürlüğe konuldu. Ancak aynı yılın sonlarına doğru artan güven kaybı ve 2001'de ortaya çıkan kriz, programın sonlandırılmasına neden oldu. 22 Şubat 2001'de döviz kurları dalgalanmaya bırakıldı.

Kriz sonrasında 25 Nisan 2001'de ekonomide yaşanan yapısal dönüşümün ardından Merkez Bankası Kanunu'nda önemli değişiklikler yapıldı.

Fiyat istikrarını sağlamak, TCMB'nin temel amacı olarak açık bir şekilde tanımlandı. Bu çerçevede, TCMB'nin para politikası konusundaki uygulamaları ve kullanacağı araçları doğrudan kendisinin belirleyeceği hükme bağlandı. Böylelikle Banka, araç bağımsızlığına kavuştu. Banka'nın fiyat istikrarını sağlama amacı ile çelişmemek kaydıyla hükümetin büyüme ve istihdam politikalarını destekleyeceği hükme bağlandı.

Finansal istikrarı sağlamak, Bankanın destekleyici amacı olarak tanımlandı. Bu kapsamda Bankanın Hazine ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına​​​​​​ avans vermesi, kredi açması ve bu kuruluşların ihraç ettiği borçlanma araçlarını birincil piyasadan satın alması yasaklandı. Bu sayede Banka'nın kamusal finansman ihtiyacı için bir kaynak olması engellendi.

Para politikası stratejilerinin ve karar alma mekanizmalarının kurumsallaşması amacıyla Para Politikası Kurulu (PPK) da bu dönemde oluşturuldu.

Paradan 6 sıfır atıldı

2002 yılına gelindiğinde, modern bir para politikası stratejisi olan enflasyon hedeflemesi rejimi uygulamasına geçildi. Örtük enflasyon hedeflemesinin uygulandığı 2002-2005'te, rejimin gerekli ön koşullarının karşılanmasına çalışıldı.

Merkez Bankasının teknik ve kurumsal altyapısı güçlendirildi, tahmin modelleri geliştirildi ve veri seti genişletildi. Bu süreçte Araştırma Genel Müdürlüğü, Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü şeklinde yeniden yapılandırıldı ve iletişim politikalarının etkinliğini sağlamak amacıyla İletişim Genel Müdürlüğü kuruldu.

2005'ten itibaren politika kararları ile ilgili öngörülebilirliğin artırılması amacıyla bir yıllık PPK toplantı tarihleri, bir takvim çerçevesinde önceden açıklandı. Tüm bu süreç sonunda 2006 yılında açık enflasyon hedeflemesi rejimi uygulanmaya başlandı.

1 Ocak 2005'te Türk lirasından 6 sıfır atıldı, Yeni Türk Lirası ve yeni kuruşlar tedavüle çıkarıldı. 1 Ocak 2009'da paradan "yeni" ifadesi kaldırıldı. Türk lirası banknot ve kuruşlar, yenilenen tasarım ve boyutlarla dolaşıma çıkarıldı.

1211 sayılı Merkez Bankası Kanunu uyarınca, Merkez Bankası hisse senetleri (A), (B), (C) ve (D) olmak üzere 4 sınıfa ayrılmış olup (A) sınıfı hisse senetleri münhasıran Hazineye, (B) sınıfı hisse senetleri Türkiye'de faaliyette bulunan milli bankalara, (C) sınıfı hisse senetleri 15 bin hisseyi geçmemek üzere milli bankalar dışında kalan diğer bankalarla imtiyazlı şirketlere, (D) sınıfı hisse senetleri ise Türk ticaret müesseselerine ve Türk vatandaşlığını haiz tüzel ve gerçek kişilere tahsis edildi.

Halihazırda Bankanın sermayesi 25 bin lira olarak 250 bin adet hisseye ayrıldı. Geçen yıl sonu itibarıyla Merkez Bankası sermayesinin yüzde 55,12'si (A) sınıfı, yüzde 23,25'i (B) sınıfı, yüzde 2,51'i (C) sınıfı, yüzde 19,12'si ise (D) sınıfı hisselerden oluşuyor.

Banka, nitelikli insan kaynağı, köklü kurum kültürü ve güçlü teknik kapasitesiyle fiyat istikrarının sağlanması ve sürdürülmesi için çalışmalarına devam ediyor.

Kuruluştan bugüne başkanlar

Kuruluşundan bugüne 27 kişi TCMB Başkanı olarak görev yaptı.

İlk başkan olan Selahattin Çam 1931-1938'de bu görevi yürüttü. Çam'ın ardından Merkez Bankası Başkanı olan isimler şöyle:

"Kemal Zaim Sunel (1938-1949), Mehmet Sadi Bekter (1949-1950), Osman Nuri Göver (1951-1953), Mustafa Nail Gidel (1953-1960), Memduh Aytür (1960), İbrahim Münir Mostar (1960-1962), Ziyaettin Kayla (1963-1966), Naim Talu (1967-1971), Memduh Güpgüpoğlu (1972-1975), Cafer Tayyar Sadıklar (1976-1978), Hakkı Aydınoğlu (1979-1981), Osman Şıklar (1981-1984), Yavuz Canevi (1984-1986), Rüşdü Saracoğlu (1987-1993), Dr. Bülent Gültekin (1993-1994), Yaman Törüner (1994-1995), Gazi Erçel (1996-2001), Süreyya Serdengeçti (2001-2006), Durmuş Yılmaz (2006-2011), Doç. Dr. Erdem Başçı (2011-2016), Murat Çetinkaya (2016-2019), Murat Uysal (2019-2020), Naci Ağbal (Kasım 2020-Mart 2021), Prof. Dr. Şahap Kavcıoğlu (Mart 2021-Haziran 2023), Dr. Hafize Gaye Erkan (Haziran 2023-Şubat 2024), Dr. Yaşar Fatih Karahan (Şubat 2024-devam ediyor)."

Bu yılın ilk ayında rekor kıran altın, gümüş ve platin fiyatlarında savaşın başlamasıyla ibre tersine dönerken, paladyum da bu düşüş eğiliminden nasibini aldı. Fed'in 2023'ten bu yana ilk kez faiz artırımına giderek politika faizini 25 baz puan artışla yüzde 3,75-4 aralığına yükseltmesi ve Fed Başkanı Kevin Warsh'ın enflasyonla mücadelede kararlılığını vurgulaması bankanın faiz artırımlarına devam edeceğine yönelik öngörülerin güçlenmesine neden oldu.

Bu öngörülerle tahvil piyasalarında satış baskısı hakim olurken, dolara talep arttı. Güçlenen dolar ise değerli metaller üzerindeki satış baskısını tetikledi.

Altın rekorlardan geri döndü

Bu yıla 4 bin 313 dolardan başlayan altının onsu ocak ayında 5 bin 600 doları test ederek rekor kırdı. Ocak ayını yüzde 12,4 değer kazancıyla 4 bin 849 dolardan tamamlayan ons altının bu yükselişi şubatta da devam etti.

Altının onsu şubat ayını yüzde 8,5 değer kazanarak 5 bin 263 dolardan tamamladı. ABD ve İran arasında yaşanan gelişmelerle değer kaybetmeye başlayan altının onsu mart ayını yüzde 11,32 düşüşle 4 bin 667 dolardan tamamladı. Mart ayında yaşanan bu düşüş 2008 krizinden bu yana en sert aylık gerileme olarak kayıtlara geçti.

Nisanda yüzde 1 değer kaybeden altının onsu, mayıs ayında da yüzde 1,77 geriledi ve mayıs ayını 4 bin 540 dolardan tamamladı. Altının onsu haziran ayını yüzde 11,7 düşüşle 4 bin 7 dolardan tamamladı. Böylece altının onsu yılın ilk yarısında yüzde 7,1 değer kaybetmiş oldu.

Altının onsu, temmuz ayını yüzde 1 artarak 4 bin 44 dolara tamamladı ve 5 ay sonra ilk defa aylık bazda yatırımcısını sevindirdi.

Ağustos ayında yüzde 10 değer kazanarak ocak ayından bu yana en hızlı yükselişini kaydeden altının onsu, eylül ayında yüzde 6,6 azalışla 4 bin 157 dolara indi ve haziran ayından bu yana en sert düşüşünü gerçekleştirdi.

Altının onsu yılın 9 ayında ise yüzde 3,6 değer kaybetti.

Gümüşün onsu yılın 9 ayında yüzde 14,8 azaldı

Yıla 71 dolardan başlayan gümüşün onsu ocak ayında 121,7 dolara kadar çıkarak rekor kırdı. Ocak ayını yüzde 17,3 artışla 83,3 dolardan tamamlayan gümüşün onsu, yükselişini şubat ayında da sürdürdü.

Şubat ayını yüzde 12,6 artışla 93,8 dolardan tamamlayan ons gümüş, Orta Doğu'daki savaşın etkisiyle mart ayında sert geriledi. Mart ayında 61 dolara kadar gerileyen gümüşün onsu bu ayı yüzde 19,9 azalışla 75,1 dolardan, nisan ayını da yüzde 1,9 düşüşle 73,7 dolardan tamamladı.

Gümüşün onsu, mayıs ayı sonunda tekrar toparlanarak yüzde 2,2 artışla 75,3 dolara çıkmasına karşın haziran ayında yüzde 22 azalışla 58,7 dolara geriledi. Gümüş, yılın ilk yarısını da yüzde 17,3 kayıpla tamamladı.

Temmuz ayını yüzde 1,7 düşüşle 57,7 dolardan, ağustos ayını yüzde 13,5 artışla 65,5 dolardan kapatan gümüş, eylül ayını ise yüzde 7,6 azalışla 60,5 dolardan tamamladı.

Gümüşün onsu yılın 9 ayında yüzde 14,8 azaldı.

Platinin ve paladyumun onsu da 9 ayda geriledi

Yıla 2 bin 54 dolardan başlayan platinin onsu ise küresel arza yönelik devam eden sıkıntılarla ocak ayında 2 bin 923,3 dolarla rekor kırdı. Ocak ayını yüzde 6,2 yükselişle 2 bin 182,2 dolarla tamamlayan platinin onsu şubat ayını da yüzde 8,5 artışla 2 bin 366,5 dolardan tamamladı. Mart ayında sert düşen platin bu dönemi artan jeopolitik riskler ve güçlenen dolarla yüzde 17,2 düşüşle 1960,1 dolarla bitirdi.

Platinin onsu, nisan ayında yüzde 1,6 artışla 1991,4 dolara çıkarken, mayıs ayında tekrar düşüşe geçerek 1922,6 dolara geriledi.

Platin haziran ayını yüzde 19,2 azalışla 1553 dolardan tamamlarken, yılın ilk yarısında yüzde 24,4 değer kaybetti.

Temmuz ayını yüzde 6,1 artışla 1648 dolardan, ağustos ayını yüzde 8,9 artışla 1795 dolardan kapattı. Eylül ayını ise yüzde 4,6 kayıpla 1712 dolardan tamamlayan platinin onsu yılın 9 ayında yüzde 16,7 değer kaybetti.

Yıla 1603 dolardan başlayan paladyumun onsu ise ocak ayında yüzde 7 artışla 1713,3 dolara, şubat ayında yüzde 4,4 yükselişle 1788,7 dolara çıktı.

Mart ayında yüzde 17 gerilemeyle 1484,8 dolara düşen paladyumun onsu nisan ayında hafif bir toparlanmayla yüzde 3,3 artışla 1533,9 dolara çıktı. Mayıs ayında ise yüzde 11,4 kayıpla 1359,6 dolara inen paladyumun onsu, haziran ayında yüzde 10,8 azalışla 1212 dolara indi.

Paladyum, yılın ilk yarısında da yatırımcısına yüzde 24,2 kaybettirdi.

Temmuz ayında yüzde 5,6 artışla 1280 dolara, ağustos ayında yüzde 6,5 yükselişle 1363 dolara çıkan paladyumun onsu eylül ayını yüzde 11,1 düşüşle 1211,2 dolardan tamamladı.

Paladyumun onsu yılın 9 ayında yüzde 24,4 değer kaybetti.

"Faizlerin artması piyasadaki likiditeyi azaltan bir unsur"

Vadeli işlem ve emtia piyasaları uzmanı Zafer Ergezen, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, değerli metallerde değer kaybına yol açan önemli etkenlerden bir tanesinin yüksek petrol fiyatları olduğunu söyledi.

Hürmüz Boğazı'nın kapalı olmasından kaynaklı jeopolitik risklerin petrol fiyatlarını yukarı çektiğini ifade eden Ergezen, bu durumun tahvil faizlerini de yukarı çektiğini dile getirdi.

Ergezen, enflasyon beklentilerinin güçlü kaldığını, bunun da faizlerin yükselmesine yol açtığını söyledi.

Dolayısıyla merkez bankalarının faiz artırımları yaptığını ifade eden Ergezen, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Fed de faiz artırımına gitti ki bundan sonra en az bir faiz artırımı​​​​​​​ daha olacak gibi gözüküyor. Böyle bir ortamda dolayısıyla faizlerin artması piyasadaki likiditeyi azaltan bir unsur. Bunun da küresel büyümede yavaşlamayı meydana getirmesi bekleniyor. Aynı zamanda dolar endeksinin de güçlendiğini görüyoruz. Böyle bir ortamda kıymetli metaller tarafında da satış baskısı devam ediyor çünkü para mevduata gidiyor, faize yöneliyor ki bunu net bir şekilde görüyoruz. Faiz indirimleri başlayıncaya kadar veya faiz indirim beklentileri artıncaya kadar kıymetli metaller tarafında bir yükseliş trendi görme ihtimalimiz düşük. Bu açıdan baktığımız zaman kıymetli metallerde yeniden yukarı yönlü bir seyir görebilmemizin en önemli koşullarından bir tanesi petrol fiyatlarının aşağı gelmesi gibi gözüküyor veya en azından tahvil faizlerinde bir geri çekilmeyi görmemiz gerekiyor."

Tahvil faizinde geri çekilmeyi görmek için petrol fiyatlarında geri çekilme olması gerektiğini, çünkü petrolün enflasyonu artırdığını ve enflasyonun da faizi artırdığını ifade eden Ergezen, bu nedenle savaşın sonlanmasının
kıymetli metallerin yükselmesindeki en önemli katalizör olacağını dile getirdi.

Karol Arys'in (Polonya) dördüncü hakemliğini yapacağı mücadelede Piotr Lasyk (Polonya) VAR, Lukas Fahndrich (İsviçre) ise AVAR olarak görev alacak.