Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankası finansmanıyla yürütülen SoGreen Projesi kapsamında 400 milyon dolar kaynak sağlanacak ve bu kaynak, kalkınma ajansları aracılığıyla 81 ilde yeşil dönüşüm projelerine aktarılacak. Bu doğrultuda 7 yıl sürecek projeyle KOBİ'ler, kooperatifler ve benzeri yapıların sürdürülebilir istihdam oluşturan projeleri desteklenecek. Ayrıca, yerelde çevre dostu ve yenilikçi altyapı yatırımlarına da öncelik verilecek.

Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankası finansörlüğünde ve Bakanlığın uygulama birimi olduğu proje çerçevesinde sağlanacak kaynak, kalkınma ajansları aracılığıyla 81 ilde uygulanacak kapsayıcı yeşil dönüşüm odaklı projelerde kullanılacak.

Proje, 7 yıl sürecek ve bu çerçevede mikro, küçük ve orta büyüklükteki işletmelerin yanı sıra birlik ve kooperatif gibi yapıların sürdürülebilir istihdam oluşturan, ekonomik ve sosyal etkisi yüksek projeleri desteklenecek. İstihdamı ve yeşil kalkınmayı desteklemek amacıyla yerel düzeyde kapsayıcı, çevre dostu ve yenilikçi altyapı yatırımları da önceliklendirilecek.

İmalat sanayisinde kadın ve gençleri istihdam eden KOBİ'lere destek

DOĞAKA tarafından Hatay, Kahramanmaraş ve Osmaniye'deki yerleşik KOBİ'lerin yeşil geçişe konu faaliyetleri için SoGreen Projesi kapsamında 215 milyon lira destek sağlanacak.

Söz konusu illerde hayata geçirilecek yatırımlarda proje başına asgari 2 milyon 750 bin lira, azami 7,5 milyon lira destek verilmesi planlanıyor.

Projeyle yeşil geçiş sürecinde kadınların ve gençlerin istihdam edilebilirliklerinin artırılması amaçlanıyor. Bu kapsamda imalat sanayi sektöründeki KOBİ'lerin söz konusu sürecinin hızlandırılması, sektör içinde örnek uygulamalar geliştirilmesi öngörülüyor. Dönüşüm sürecinde risk altındaki kırılgan gruplarla beşeri sermayenin yeni beceriler kazandırılarak dönüşüme ortak edilmesi de hedefler arasında bulunuyor.

DOĞAKA tarafından sağlanacak destek, ajans ile başvuru sahibi arasında imzalanacak sözleşmeden sonra kullanılabilir duruma gelecek.

Destek sözleşmesinin taraflarca imzalanmasının ardından sözleşme ve program dokümanlarında yer alan şartlara uygun olarak projenin hayata geçirilmesi durumunda yararlanıcılara 30 aylık dönem içinde finansman desteği sağlanacak. Söz konusu destek, ilk 6 ayı geri ödemesiz olmak üzere toplam 24 ay vadeli ve faiz ya da kar payı talep edilmeksizin geri ödenecek şekilde uygulanacak.

Yeşil geçişte kırılgan il ve ilçelerdeki KOBİ'lere avantaj puan

Destek sürecinde belirlenen kriterleri karşılayan işletme ve KOBİ'lere avantaj puan sağlanacak. Buna göre kadınlar veya 18-35 yaşındaki gençler tarafından sahip olunan ya da yönetilen KOBİ'ler, yönetim kadrosunun yüzde 50'sinden fazlası kadınlardan veya gençlerden oluşan işletmeler ile ortaklık yapısında payların yüzde 50'sinden fazlası kadınlara veya gençlere ait olan KOBİ'ler öncelikli olarak değerlendirilecek.

Ayrıca, kadınlar, gençler ve diğer kırılgan gruplara yönelik yeni istihdam sağlayan işletmeler ile bölge planı ve ilgili strateji belgelerinde yeşil geçiş sürecinde daha kırılgan olarak belirlenen il ve ilçelere yönelik faaliyet gösteren KOBİ'lere de avantaj puan verilecek.

Öte yandan, işletmelerin personeline Kamu Gözetimi Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunca akredite edilen kuruluşlarca kurumsal sürdürülebilirlik raporlaması eğitimi aldırması da değerlendirme sürecinde avantaj sağlayacak.

Destek kapsamına alınacak projelerin, Avrupa Birliği 2020 Yeşil Taksonomisi'nde tanımlanan çevresel hedeflerden en az birine katkı sunması şartı aranacak.

İklim değişikliğiyle mücadele, doğal kaynakların sürdürülebilir kullanımı, döngüsel ekonomi ve çevrenin korunması gibi alanlara odaklanan program çerçevesinde özellikle kadınlar, gençler ve kırılgan gruplar için yeni istihdam oluşturan ya da mevcut çalışanların çalışma koşullarını iyileştirmeyi hedefleyen proje başvurularına öncelik verilecek.

GTS esas alınarak hazırlanan verilere göre ihracat, geçen ay Nisan 2025'in aynı ayına kıyasla yüzde 22,3 artışla 25 milyar 403 milyon dolar, ithalat da yüzde 3,1 yükselerek 33 milyar 909 milyon dolar olarak belirlendi.

Aynı dönemde dış ticaret hacmi yüzde 10,5 artışla 59 milyar 312 milyon dolar olarak gerçekleşti. Dış ticaret açığı bu dönemde yüzde 29,8 düşüşle 8 milyar 506 milyon dolar oldu.

İhracatın ithalatı karşılama oranı, geçen ay yıllık bazda 11,7 puan artarak yüzde 74,9, enerji verileri hariç tutulduğunda 18 puan yükselişle yüzde 87,9, enerji ve altın verileri hariç tutulduğunda 14,8 puan artışla yüzde 90,5 olarak hesaplandı.

Ürün, ülke ve ülke gruplarına göre ihracat

Geçen ay en çok ihracat yüzde 20,6 artış ve 13 milyar 75 milyon dolarla "ham madde (ara mallar)" grubunda yapıldı. Bu grubu yüzde 15,1 yükseliş ve 7 milyar 871 milyon dolarla "tüketim malları", yüzde 34,9 artış ve 3 milyar 861 milyon dolarla "yatırım (sermaye) malları" takip etti.

Söz konusu ayda sektörlere göre ihracatın payı, imalat sanayisinde yüzde 94,2 (23 milyar 929 milyon dolar), tarım, ormancılık ve balıkçılıkta yüzde 3,2 (825 milyon dolar), madencilik ve taş ocakçılığında yüzde 1,8 (449 milyon dolar) oldu.

Nisanda en fazla ihracat yapılan ülke, 2 milyar 112 milyon dolarla Almanya olarak öne çıktı. Bu ülkenin ardından 1 milyar 591 milyon dolarla ABD ve 1 milyar 423 milyon dolarla İtalya geldi.

İhracatta en çok paya sahip ilk 10 ülkenin toplam ihracat içindeki payı yüzde 46,5 olarak hesaplandı.

Nisanda en fazla ihracat yapılan ülke grupları, 11 milyar 314 milyon dolarla Avrupa Birliği (AB), 3 milyar 644 milyon dolarla Yakın ve Orta Doğu ülkeleri, 3 milyar 504 milyon dolarla diğer Avrupa ülkeleri olarak kayıtlara geçti.

İthalat verileri

Nisanda en çok ithalat, yüzde 5,6 artış ve 24 milyar 109 milyon dolarla "ham madde (ara mallar)" grubunda yapıldı. Bu grubu yüzde 6,7 düşüş ve 4 milyar 998 milyon dolarla "tüketim malları", yüzde 1,6 artış ve 4 milyar 668 milyon dolarla "yatırım (sermaye) malları" izledi.

Sektörlere göre ithalat payları, yüzde 78,7 ile imalat sanayisinde (26 milyar 693 milyon dolar), yüzde 13,5 ile madencilik ve taş ocakçılığında (4 milyar 572 milyon dolar), yüzde 5 ile tarım, ormancılık ve balıkçılıkta (1 milyar 700 milyon dolar) hesaplandı.

Nisanda en fazla ithalat yapılan ülkeler, 4 milyar 478 milyon dolarla Çin, 2 milyar 590 milyon dolarla Rusya ve 2 milyar 363 milyon dolarla Almanya oldu.

İthalatta en çok paya sahip ilk 10 ülkenin toplam ithalat içindeki payı yüzde 51,1 olarak kayıtlara geçti.

Söz konusu ayda en fazla ithalat yapılan ülke grupları, 10 milyar 225 milyon dolarla AB, 8 milyar 347 milyon dolarla Asya ülkeleri ve 4 milyar 913 milyon dolarla diğer Avrupa ülkeleri olarak sıralandı.

Ocak-nisan döneminde dış ticaret açığı yüzde 7,4 arttı

GTS kapsamında ocak-nisan döneminde geçen yılın aynı dönemine göre ihracat, yüzde 3 artarak 88 milyar 630 milyon dolar, ithalat yüzde 4,3 yükselişle 125 milyar 804 milyon dolar, dış ticaret hacmi yüzde 3,7 artışla 214 milyar 434 milyon dolar olarak hesaplandı.

Söz konusu dönemde dış ticaret açığı yüzde 7,4 yükselişle 37 milyar 174 milyon dolar olarak kayıtlara geçti. İhracatın ithalatı karşılama oranı da yüzde 70,5 oldu.

Minneapolis Fed Başkanı Kashkari, yaptığı yazılı açıklamada, toplantıda, politika faizinin sabit tutulması kararını desteklediğini ancak politika metninde, "Federal fon oranı için hedef aralığında yapılacak ek ayarlamaların kapsamı ve zamanlaması değerlendirilirken" ifadesinin yer almaya devam etmesini uygun bulmadığı için karşı oy kullandığını belirtti.

Bu ifadenin, politika faizinde ilave indirim yapılacağına dair bir taahhüt olmasa da Fed'i yakından izleyenler tarafından yaygın şekilde, Komite'nin faiz oranında yapılacak bir sonraki ayarlamanın indirim olacağı yönündeki beklentisini yansıttığı şeklinde yorumlandığını aktaran Kashkari, bu iletişim dilini para politikasının muhtemel yönüne ilişkin bir sözle yönlendirme olarak gördüğünü kaydetti.

Kashkari, "Son ekonomik ve jeopolitik gelişmeler ile görünüme dair yüksek belirsizlik göz önüne alındığında, bu aşamada bu tür bir yönlendirmenin uygun olduğuna inanmıyorum." değerlendirmesinde bulundu.

Bunun yerine ekonominin seyrine bağlı olarak bir sonraki faiz değişikliğinin hem indirim hem de artırım olabileceğini ima eden bir politika görünümünün sunulması gerektiğini vurgulayan Kashkari, bunun bugün finansal koşulları bir miktar sıkılaştırarak gelecekte daha da güçlü bir para politikası tepkisi gerektirebilecek yüksek enflasyon senaryosuna karşı koyabileceğini ifade etti.

"Belirgin gevşeme eğilimini artık uygun bulmuyorum"

Cleveland Fed Başkanı Beth Hammack da yaptığı açıklamada, bu yıl ekonomik görünüme ilişkin belirsizliğin arttığını, bu durumun para politikasının gelecekteki seyrini daha belirsiz hale getirdiğini belirtti.

Hammack, "Bu haftaki FOMC toplantısında, federal fon oranının sabit tutulmasını destekledim. Toplantı sonrası yayımlanan metne karşı çıktım çünkü para politikasının gelecekteki seyrine ilişkin gevşeme eğilimi içeren bir ifadenin yer almasını uygun bulmadım." ifadelerini kullandı.

Mevcut FOMC açıklamasında "ilave ayarlamalar" ifadesinin yer aldığına işaret eden Hammack, "Bu sözle yönlendirme, gevşeme döngüsünün sona erdiğini değil, duraklatıldığını belirtmek amacıyla metne eklenmişti. Mevcut görünüm göz önüne alındığında, bu belirgin gevşeme eğilimini artık uygun bulmuyorum." değerlendirmesinde bulundu.

Hammack, ekonomik görünüme ilişkin belirsizliğin yüksek seyrettiğini, enflasyon açısından yukarı yönlü, büyüme ve istihdam açısından ise aşağı yönlü riskler bulunduğunu aktardı.

Fed bu haftaki kararını 1992'den bu yana en yüksek düzeyde muhalefetle almıştı

Fed, 29 Nisan'da politika faizini beklentiler doğrultusunda yüzde 3,5-3,75 aralığında sabit tutmuştu.

Bankadan yapılan açıklamada, faiz oranının sabit tutulması kararının 4'e karşı 8 oyla alındığı bildirilmişti.

Fed Yönetim Kurulu Üyesi Stephen Miran'ın 25 baz puanlık faiz indiriminden yana olduğu için karşı oy kullandığı belirtilen açıklamada, Beth Hammack, Neel Kashkari ve Lorie Logan'ın ise politika faizinin sabit tutulmasını destekledikleri ancak şu aşamada karar metnine "gevşeme eğiliminin" dahil edilmesine itiraz ettikleri için karşı oy verdikleri aktarılmıştı.

FOMC üyeleri arasında bu sayıda karşı oy en son Ekim 1992'de kullanılmıştı.

Hizmet ticaret fazlasının ulaştığı noktaya dikkati çeken Şimşek, şunları kaydetti:

"Ülkemizi hizmet ihracatında önemli bir merkez haline getirme hedefi doğrultusunda döviz kazandırıcı faaliyetleri desteklemeye devam ediyoruz. Hizmet ticaret fazlası 63 milyar dolara ulaşarak bu alandaki potansiyelimizi açıkça ortaya koymaktadır. Birçok hizmetlerde kazancın tamamının ülkemize getirilmesi şartıyla, vergi indirimini yüzde 100'e çıkararak yüksek katma değerli hizmet ihracatındaki küresel konumumuzu daha da güçlendireceğiz."

Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankası finansörlüğünde ve Bakanlığın uygulama birimi olduğu proje kapsamında 400 milyon dolarlık finansman sağlanacak. Söz konusu proje çerçevesinde sağlanacak kaynak, kalkınma ajansları aracılığıyla 81 ilde uygulanacak kapsayıcı yeşil dönüşüm odaklı projelerde kullanılacak.

Proje, 7 yıl sürecek ve bu çerçevede mikro, küçük ve orta büyüklükteki işletmelerin yanı sıra birlik ve kooperatif gibi yapıların sürdürülebilir istihdam oluşturan, ekonomik ve sosyal etkisi yüksek projeleri desteklenecek. İstihdamı ve yeşil kalkınmayı desteklemek amacıyla yerel düzeyde kapsayıcı, çevre dostu ve yenilikçi altyapı yatırımları da önceliklendirilecek.

Otomotivden gıda yatırımlarına kadar "yeşil dönüşüm" hamlesi

BEBKA tarafından Bursa, Eskişehir ve Bilecik'teki yerleşik KOBİ'lerin, yeşil geçişe konu faaliyetleri için SoGreen Projesi kapsamında 510 milyon lira destek sağlanacak.

Söz konusu illerde hayata geçirilecek yatırımlar için proje başına asgari 2,5 milyon lira, azami 7,5 milyon lira destek verilmesi planlanıyor. Projeyle, yeşil geçiş sürecinde kadınların ve gençlerin istihdam edilebilirliklerinin artırılması amacıyla otomotiv, makine, tekstil, seramik ve gıda gibi katma değerli sektörler başta olmak üzere imalat sanayisinde faaliyet gösteren KOBİ'lerin yeşil dönüşüm süreçlerinin desteklenmesi hedefleniyor.

KOBİ'lere belirlenen önceliklere ilişkin yatırımlara, 6 ayı geri ödemesiz, azami 24 ay eşit taksitlerle geri ödemeli toplam 30 ay vadeli, herhangi bir faiz ya da kar payı olmaksızın destek sağlanacak. Proje faaliyetlerinin tamamının sözleşme tarihinden itibaren en geç 9 ay içinde tamamlanması gerekecek.

Proje kapsamında belirlenen kriterleri sağlayan işletmelere, değerlendirme sürecinde avantaj puan verilecek. Buna göre, kadınlar veya 18-35 yaş aralığındaki gençlerin sahip olduğu ya da yönettikleri KOBİ'ler ile yönetim kadrosunun yüzde 50'sinden fazlası, kadınlardan veya gençlerden oluşan işletmeler öncelikli olarak değerlendirilecek.

Desteklenecek projeler için Yeşil Taksonomiye katkı kriteri

Ortaklık yapısına sahip KOBİ'lerde ise ortakların yüzde 50'sinden fazlasının kadınlara veya gençlere ait olması durumunda işletmeler avantajlı olacak. Kadınlar, gençler ve diğer kırılgan gruplara yönelik yeni istihdam oluşturmayı hedefleyen projelere de ilave puan sağlanacak. Bölge planı ile bölgesel gelişmeye yönelik hazırlanan diğer strateji ve analiz raporlarında, yeşil geçiş sürecinden daha fazla etkilenebileceği belirlenen il ve ilçelerde yürütülecek projeler de destek sürecinde önceliklendirilecek.

Öte yandan işletmelerin personeline, Kamu Gözetimi Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunca akredite edilen kuruluşlarca, kurumsal sürdürülebilirlik raporlaması eğitimi aldırması da değerlendirme sürecinde avantaj sağlayacak.

Desteklenecek projelerin Avrupa Birliği 2020 Yeşil Taksonomisi'nde yer alan çevresel hedeflerden en az birine katkı sağlaması önem taşıyacak.

İklim değişikliğinin azaltılması ve uyum, su ve deniz kaynaklarının sürdürülebilir kullanımı ve korunması, döngüsel ekonomiye geçiş, kirliliğin önlenmesi ve kontrolü ile biyoçeşitlilik ve ekosistemlerin korunması ile restorasyonunun hedeflendiği projeyle, başta kadın ve gençler olmak üzere yeşil geçişten etkilenecek hedef kırılgan gruplara yeni istihdam imkanları oluşturan veya halihazırda çalışanların daha iyi iş olanaklarına kavuşmalarını sağlayan proje teklifleri öncelikle desteklenecek.

Buna göre, bu mekanizma kapsamında doğal gaz yakıtlı 16 elektrik üretim santraline mart ayı için toplam 1 milyar 110 milyon lira ödenecek.

Kapasite mekanizması çerçevesinde en yüksek ödeme 12 santrale, santral başına 77 milyon 700 bin lira olarak yapılacak. En düşük ödeme ise 20 milyon 796 bin 945 lira olacak.

TEİAŞ, elektrikte sürdürülebilirlik ve arz güvenliğini sağlamak amacıyla santrallere kapasite ödemesi yapıyor.

Buna göre, söz konusu dönemde temettü gelirleri (KİT'ler + MKE AŞ + Türk Telekom + PTT + Diğer İştirakler) 50 milyar 8 milyon 260 bin lira, KİT'lerden elde edilen hasılat payları 8 milyar 135 milyon 458 bin lira, diğer Hazine alacağına dönüşmüş kalemlerden yapılan tahsilatlar 1 milyon 260 bin lira olarak gerçekleşti.

Böylece Hazine'nin vergi dışı gelirleri, bu yılın ilk çeyreği itibarıyla 92 milyar 420 milyon 186 bin lira olarak hesaplandı.

Türkiye'deki hayvan varlığına değinen Saldırıcıer, "2025'te Kurban Bayramı'nda ülke genelinde 3,3 milyon civarında küçükbaş hayvan kurbanlık olarak kesildi. Ülkemizde 57,8 milyon küçükbaş hayvan bulunmaktadır. Bu yıl da yeterli kurbanlık küçükbaşımız bulunuyor." diye konuştu.

Saldırıcıer, belediyelerin kurban bayramı döneminde hayvan pazarları kurduklarını hatırlatarak, bu yerlerin kira bedellerinin yüksek bulunması nedeniyle bazı kişilerin kurbanlarını kaçak kesim yerlerinde, hijyenik olmayan şartlarda ve hayvanın refahını gözetmeden kestiklerini dile getirdi.

"Vatandaş kurbanlıklarını çok uzak bölgelerden getiriyor"

Bu durumun satıcının maliyetlerine etkisi hakkında da konuşan Saldırıcıer, şöyle devam etti:

"Belediyelerin kurduğu hayvan pazarlarının kira bedelleri geçen yıla göre oldukça artış gösterdi. Yol masrafları, yakıt ve yem maliyetleri gibi masraflar devreye girince üreticilerin maliyetleri daha da yükseliyor. Aslında belediyelerin kira bedellerini almaması gerekiyor. Çünkü vatandaş Erzurum, Ardahan, Kars, Ağrı, Van gibi çok uzak bölgelerden kurbanlıklarını İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa, Kocaeli gibi büyükşehirlere getiriyor. Bir de üretici kurbanlık hayvanını satsa bile kurban bayramının ilk gününe kadar hayvana bakmak zorunda. Bu masraflara belediyelerin istediği çadır parası da eklenince vatandaşımıza maliyet olarak yansıyor."

Bayramın yakınlaşmasıyla kurbanlık fiyatlarının da şekillenmeye başladığını anlatan Saldırıcıer, hayvanın ırkının, canlı kilosunun, yaşının ve satışın yapıldığı bölgesel fiyat farklılıklarının başlıca belirleyiciler arasında yer aldığını ancak bazı kurumların fiyat açıklamasının reel piyasayı yansıtmadığını söyledi.

Kurbanlık alacak vatandaşlara uyarı

Saldırıcıer, bazı vatandaşların kurbanlık almak için bayramın son gününü beklediklerini ifade etti.

Kurbanlık alacaklara çeşitli uyarılarda da bulunan Saldırıcıer, şu değerlendirmede bulundu:

"Kurban edilebilmesi için koyun ve keçinin bir yaşını doldurmuş olması gerekir. Ancak 6 ayını tamamlayan koyun bir yaşını doldurmuş gibi gösterişli olması halinde kurban edilebilir. Koyun ve keçinin küpesinin olup olmadığına bakılmalıdır. Çok zayıf, gebe ya da yeni doğum yapmış hayvanlar olmamalıdır. Hayvanın kılları düzgün ve parlak, bakışları ve dış görünümü canlı olmalıdır. Yüksek ateş, salyası, gözde akıntısı, burun akıntısı olmamalıdır. Öksürük ve nefes darlığı yaşamamalıdır. Çevreye karşı aşırı tepkili veya çok duyarsız olmamasına dikkat edilmelidir. Yara, şişlik ve ödemi bulunmamalıdır. Hayvan varlığının devamı açısından öncelikle erkek hayvanlar kurban olarak tercih edilmelidir."

Ayrıca kurbanlık hayvanların tür, ırk, cinsiyet ve yaş bilgilerinin Tarım ve Orman Bakanlığının "Tarım Cebimde" mobil uygulamasından da küpe numarası ile sorgulanabildiğini vurgulayan Saldırıcıer, küçükbaş hayvanların il içi sevklerinde kulak küpelerinin ve nakil belgesinin, iller arası sevklerinde ise bunlara ek olarak veteriner sağlık raporunun bulunmasının da zorunlu olduğunu sözlerine ekledi.

Düzenlemeyle, ikinci el cihaz alımının risk barındıran bir işlem olmaktan çıkarılarak neredeyse sıfır ürün güveninde bir alışveriş tecrübesine dönüştürüleceği, yaklaşımın köklü şekilde değiştirildiği vurgulanan açıklamada, "Bu kapsamda yenilenmiş cihazlar, daha sıkı denetim süreçlerinden geçirilen, dijital kimliğe sahip olan, şeffaf geçmiş bilgileri bulunan, şartsız iade güvencesi ile sunulan ürünler olarak tüketicilere arz edilecek. Bu dönüşümle birlikte Türkiye, ikinci el teknolojiler alanında dünyaya örnek olacak bir modele geçiş yapmaktadır." ifadesi kullanıldı.

Televizyonlar da yenileme kapsamına alınacak

Düzenleme çerçevesinde, yalnızca internet alışverişlerinde değil, fiziki mağazalardan satın alınan yenilenmiş ürünlerde de 14 gün içinde hiçbir gerekçe gösterilmeksizin iade hakkı tanınacağı belirtilen açıklamada, Yenilenmiş Ürün Bilgi Sistemi (YÜBİS) ile cihazların tüm süreçlerinin kayıt altına alınacağı bildirildi. YÜBİS ile her cihaz için dijital sicil oluşturulacağına işaret edilen açıklamada, hangi parçaların değiştirildiği, cihazın hangi testlerden geçirildiği ve yenileme sürecinin nasıl ilerlediğinin tüketicilerin ulaşımına açık hale getirileceği bilgisi verildi.

Ödemelerde, yenileme merkezi güvencesinin sağlanacağı, kredi kartlı ödemelerin doğrudan yenileme merkezlerinin sanal POS sistemleri üzerinden yapılacağı, uygulama sayesinde tüketicilerin herhangi bir uyuşmazlık veya sorun yaşadıklarında güçlü ve kurumsal bir muhatapla karşılaşacakları ifade edildi.

Televizyonların da yenileme kapsamına alınacağı belirtilen açıklamada, "Mevcut düzenlemede cep telefonları, tabletler, akıllı saatler, oyun konsolları ve modemler yenileme kapsamına tabi tutulurken, televizyonlar da listeye eklenerek yenilenmiş ürün kapsamı genişletilmektedir. Televizyonların kapsama alınması, yüksek değerli ürün segmentinde pazar hacmini büyütebilecek kritik bir gelişme olarak değerlendirilmektedir. Bu düzenlemeyle yüksek maliyetli ürünlerde oluşabilecek 'Bozulursa ne olur?' endişesi ortadan kaldırılmaktadır." değerlendirmesinde bulunuldu.

Asgari sermaye şartı 100 milyon liraya yükseltilecek

Yenileme merkezleri için öngörülen sermaye şartının 30 milyon liradan 100 milyon liraya çıkarılacağına dikkatin çekildiği açıklamada, sektörde daha güçlü firmaların faaliyet göstermesinin, daha kaliteli hizmet sunulmasının ve daha sağlam garanti yapılarının oluşturulmasının hedeflendiği vurgulandı. Uygulama sonucunda, vatandaşların mağduriyet yaşaması durumunda merkez ve bağlı şubelerin sorumlu olacağı, böylelikle tüketicilerin haklarının daha etkin şekilde korunmasının sağlanacağını belirtilen açıklamada, "Yeni düzenleme, yalnızca tüketiciyi korumakla kalmamakta, aynı zamanda elektronik atıkların azalmasını sağlamakta, döngüsel ekonomiyi güçlendirmekte, milyonlarca cihazın yeniden ekonomiye kazandırılmasına imkan tanımakta, tüketicilerin daha uygun fiyatlarla teknolojiye ulaşmasını sağlarken, ülke ekonomisine katkı sunmaktadır. Mevcut haklara ilave olarak tüketicilere, YÜBİS üzerinden cihaz geçmişine ulaşma, 14 gün şartsız iade, ödemelerde merkezi güvence ve genişletilmiş ürün yelpazesi ile daha güçlü ve şeffaf bir tüketici koruma sistemi sunulmaktadır." ifadesi kullanıldı.

Türkiye'de, hızla büyüyen ikinci el ve yenilenmiş teknoloji pazarında yapısal bir dönüşüm başlatılacağı vurgulanan açıklamada, şunlar kaydedildi:

"Yeni düzenlemeyle tüketici hakları genişletilirken, sektörde denetim, şeffaflık ve finansal yeterlilik kriterleri önemli ölçüde geliştirilmektedir. Tüketicilerin mevcut haklarına ilave olarak getirilen yeni haklar sayesinde mağduriyetlerin önlenmesine yönelik çalışmalar kararlılıkla sürdürülmektedir."

ABD'nin yeniden İran'ı bombalamaya başlayacağı ve Hürmüz Boğazı'na yönelik ablukanın aylarca devam edeceği endişeleri petrol fiyatlarını son dört yılın en yüksek seviyesine taşıdı.

Brent petrolün varil fiyatı bu sabah yüzde 6'dan fazla artarak 125 dolara tırmandı. Petrol fiyatı, 28 Şubat'ta savaş başlamadan önce 70 dolardan işlem görüyordu.

Dokuzuncu haftasındaki savaşın nasıl biteceğine dair hâlâ net bir tablo ortaya çıkmış değil. Taraflar üç haftadır koşulları ve süresi belirsiz bir ateşkes halinde.

"ABD ordusu yeni saldırı planlıyor"
Wall Street Journal gazetesinin haberine göre Trump, İran'ı nükleer programından vazgeçmeye zorlamak için uzun süreli bir abluka hazırlığı yapılması talimatını verdi.

Amerikan basını, Trump'ın konuya dair bir toplantıda, deniz ablukasının "aylarca devam edebileceğini" söylediğini ve "abluka bombardımandan daha etkili" diye konuştuğunu aktardı.

Öte yandan çatışmaya yeniden dönülmesinden endişe ediliyor. Haber sitesi Axios, Trump'ın "sivil altyapıyı da içerebilecek kısa ve güçlü yeni bir saldırı dalgasını değerlendirdiğini" yazdı. Buna göre, ordu gerekli planlamaları yapmaya başladı bile.

Hürmüz Boğazı'nda abluka sürüyor
Hürmüz Boğazı küresel petrol ticareti için kritik bir geçit. Savaştan önce petrol ve diğer mallar buradan serbest şekilde taşınırken ABD-İsrail'in saldırılarına yanıt olarak Tahran deniz ticaretini durdurdu. Buna karşılık olarak Amerikan ordusu da İran limanlarına giden gemileri engellemeye başladı.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) dün, abluka kapsamında İran bağlantılı 42'inci geminin durdurulduğunu, bu araçlarda Tahran'a ait toplam 6 milyar dolar değerinde petrol taşındığını açıkladı.

'ORTADA SANILANDAN ÇOK DAHA BÜYÜK BİR GÜVENLİK ZAFİYETİ VAR'

Ekonomi yönetiminin yanlış politikalar uyguladığını belirten Babacan, hukuk ve adalet politikaları güçlenmeden yabancı sermayenin Türkiye'ye gelmeyeceğini söyledi. Babacan, 'Sadece ekonomide değil, toplumsal yapımızı çürüten konular da var. Bunlardan birisi uyuşturucu ve madde bağımlılığı, birisi sanal bahis ve kumar meselesi, diğeriyse gündüz kuşağı programları ve diziler. Geçtiğimiz hafta bir uyuşturucu baronu daha İstanbul'da yakalandı. Bu şahsın Beylikdüzü'ndeki evinde 126 kilo sentetik uyuşturucu ele geçirildi. Hintli bir uyuşturucu baronunun Türkiye'de ne işi var? Türkiye, bu iktidar döneminde dünyadaki uluslararası uyuşturucu şebekelerinin cirit attığı bir operasyon merkezi haline geldi, geliş-geçiş merkezi haline geldi. Ortada sanılandan çok daha büyük bir güvenlik zafiyeti var' diye konuştu.

Rapora göre, küresel altın talebi ilk çeyrekte 2025'in aynı dönemine kıyasla yüzde 2 artarak 1230,9 tona ulaştı.

Altın talebi, değişken fiyatlar nedeniyle geleneksel olarak ağırlık bazında takip edilse de bu yılın ilk üç ayındaki harcama tutarı dikkati çeken bir tablo ortaya koydu.

Hacimdeki sınırlı büyümeye karşın altın fiyatlarında yaşanan olağanüstü artış, çeyreklik talep değerinin yüzde 74'lük rekor bir sıçramayla 193 milyar dolara ulaşmasını sağladı. Yükselişin temel itici gücü, altının sergilediği güçlü performans oldu.

Yılın ilk çeyreğinde külçe ve sikke talebi, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 42 artarak 474 tona ulaştı ve kayıtlar altındaki en yüksek ikinci çeyrek performansı olarak tarihe geçti. Özellikle Asya piyasaları ve gelişmekte olan ekonomilerden yüksek talep geldi.

Altına dayalı borsa yatırım fonlarında (ETF) alımlar ilk çeyrekte 62 tonla devam etse de mart ayında ABD merkezli fonlardan gelen yüklü çıkışlar nedeniyle bu rakam, 2025'in ilk çeyreğindeki 230 tonluk güçlü seviyenin altında kaldı.

Mücevherat sektöründe ise rekor fiyatlar baskı yaratırken talep hacmi yıllık bazda yüzde 23 daraldı ancak sektörel harcama miktarının yüzde 31 artması, tüketicilerin altın mücevheratına yönelik olumlu algısının sürdüğünü gösterdi.

Merkez bankaları ve teknoloji sektörü

Merkez bankaları, ilk çeyrek içindeki satış eğilimine rağmen net bazda 244 ton altın alımı gerçekleştirerek alımlarını yıllık bazda yüzde 3 artırdı. Teknoloji alanındaki altın kullanımı ise özellikle yapay zeka altyapısına yönelik yatırımların etkisiyle yüzde 1 artarak 82 tona yükseldi.

2026 yılının geri kalanı için jeopolitik riskler belirleyici olacak.

Yüksek enflasyon ve devam eden savaş riskleri nedeniyle yatırım ve merkez bankası talebinin desteklenmeye devam etmesi beklenirken, mücevher talebinin yüksek fiyatlar nedeniyle baskı altında kalacağı tahmin edildi.

Küresel altın arzı ise ilk çeyrekte maden üretimi ve geri dönüşümdeki artışla 1231 tona çıktı.

Altın ons fiyatında 4 bin 873 dolarla çeyreklik ortalama rekor kırıldı

Altının ons fiyatı, 2026'nın ilk çeyreğinde ortalama 4 bin 873 dolar seviyesine ulaşarak tüm zamanların çeyreklik ortalama rekorunu kırdı.

Yılın başında agresif bir yükseliş grafiği çizen değerli metal, ocak ayında 5 bin 595 dolar ile tarihi zirvesini görmesinin ardından gelen kar satışları ve düzeltmelere rağmen, ilk çeyreği yatırımcısına yüzde 6 getiri sağlayarak tamamladı.

Fed ve jeopolitik gerilimler fiyatlamayı değiştirdi

Piyasalardaki iyimser hava, ABD Başkanı Donald Trump’ın ABD Merkez Bankası (Fed) Başkanlığı için piyasa beklentilerinin aksine Jerome Powell’ın yerine daha "ılımlı" bir isim olan Kevin Warsh’u aday göstermesiyle stratejik bir yön değişikliğine gitti.

Yükseliş ivmesi, jeopolitik risklerin de tırmanmasıyla sert bir kırılma yaşadı. ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları ve akabinde Hürmüz Boğazı’nın trafiğe kapatılması, piyasalarda şok etkisi oluşturdu.

Bu gelişmelerin tetiklediği düzeltme hareketiyle altının ons fiyatı, 5 bin 595 dolarlık uç seviyeden 4 bin 710 dolar bandına kadar geri çekildi.

CBP tarafından ABD Uluslararası Ticaret Mahkemesine sunulan açıklamada, tarife iade sisteminin devreye alınma süreci ve güncel duruma ilişkin bilgiler paylaşıldı.

Gümrük Girişlerinin Konsolide Yönetimi ve İşlenmesi (CAPE) olarak adlandırılan yeni aracın ilk aşamasının 20 Nisan'da ithalatçılar ve gümrük müşavirlerinin kullanımına açıldığı anımsatılan açıklamada, söz konusu aracın kullanıma sunulduğu gün Otomatik Ticari Ortam (ACE) sistemine giriş yapanların sayısında önceki günlük oturum açma rekoruna kıyasla yaklaşık yüzde 70 oranında bir artış yaşandığı kaydedildi.

Açıklamada, 26 Nisan itibarıyla toplam 75 bin 306 beyannamenin sunulduğu, bunlardan 47 bin 315'inin dosya doğrulama aşamasını geçtiği aktarıldı.

Bu başvuruların IEEPA tarifelerine tabi 11 milyon 222 bin 927 girişi kapsadığı belirtilen açıklamada, toplam 2 milyon 124 bin 394 girişin doğrulama işlemlerini geçemediği gerekçesiyle reddedildiği kaydedildi.

Açıklamada, yaklaşık 1 milyon 740 bin girişin ise işlemlerinin tamamlandığı ve iade sürecine girdiği belirtildi.

CBP tarafından ABD Uluslararası Ticaret Mahkemesine daha önce sunulan bir başka açıklamada, IEEPA kapsamında tahsil edilen ve ödenmesi beklenen vergi tutarının 4 Mart itibarıyla yaklaşık 166 milyar dolar olduğu bildirilmişti.

ABD Yüksek Mahkemesi, 20 Şubat'ta Trump tarafından yürürlüğe konulan tarifelerin dayandırıldığı IEEPA'nın Başkan'a tarife koyma yetkisi vermediğine hükmetmişti.

Yüksek Mahkemenin söz konusu kararının ardından binlerce şirket, ABD yönetimine dava açarak ödenen vergilerin iadesini talep etmişti.

Bu çerçevede, 2025 hesap dönemine yönelik beyannameler 30 Nisan Perşembe günü sonuna kadar Gelir İdaresi Başkanlığına (GİB) verilebilecek. Beyannamelere ilişkin ödemelerin de aynı tarihe kadar yapılması gerekiyor.

Öte yandan, özel hesap dönemi tayin edilen kurumlar ise vergilerini, beyannamelerini verdikleri ilgili ayın sonuna kadar ödeyebiliyor.

Mükellefler, vergilerini GİB'e ait "gib.gov.tr" internet sitesinden, Dijital Vergi Dairesi ve GİB mobil uygulaması üzerinden, anlaşmalı bankaların banka-kredi kartı veya hesaplarından, yabancı ülkede faaliyet gösteren bankaların kartlarıyla ödeyebiliyor. Ayrıca anlaşmalı bankaların şubeleri, internet, telefon ve mobil bankacılık gibi alternatif kanallar ile PTT şubelerinden de ödeme gerçekleştirilebiliyor.

Uyumlu mükelleflere yüzde 5 indirim

Beyannamelere, bilanço, gelir tablosu, işletme hesabı özeti, kesinti yoluyla ödenen vergiler, serbest bölgelerde elde edilen kazançlar, teknogirişim ve teknokent sermaye destekleri, yabancı ülkelerde ödenen vergiler, temel mali tablolar, kurum ortaklarına ve yönetim kurulu üyelerine ilişkin bildirimler gibi bilgi ve belgelerin eklenmesi gerekiyor.

AR-GE, tasarım, nakdi sermaye artışı, sınai mülkiyet hakkı istisnası gibi indirim ve istisnalara ilişkin bilgi ve belgelerin de beyannameyle sunulması önem taşıyor.

Kurumlar vergisi mükelleflerinden (finans ve bankacılık sektörlerinde faaliyet gösterenler, sigorta ve reasürans şirketleri ile emeklilik şirketleri ve emeklilik yatırım fonları hariç) belirlenen şartları taşıyanların beyannameleri üzerinden hesaplanan verginin yüzde 5'i indirime tabi tutuluyor. Bunun için indirimin hesaplanacağı beyannamenin ait olduğu yıl ile bu yıldan önceki son iki yıla ait vergilerin kanuni süresinde ödenmesi ve belirtilen sürede kesinleşmiş olması koşuluyla beyannamelerdeki vergi türleri itibarıyla ikmalen, resen veya idarece yapılmış tarhiyatın bulunmaması gibi şartlar aranıyor.

İKO, son dönemde sosyal medya platformlarında karşılaşılan "mağazadan yarı fiyatına" altın ve mücevher ürünü reklamlarıyla ilgili tüketicilere uyarılarda bulundu.

Tüketicilere ucuz olarak pazarlanan bu ürünlerde, ürünün gramajı, altın ayarı, işçilik kalitesi, kullanılan taşın niteliği ve karat değeri gibi kritik bilgilerin eksik yer aldığına, bulunmadığına veya aynı görünen iki ürün arasında ciddi değer farkı olabileceğine işaret eden İKO, gerçek ve değerli mücevher ürünlerinde, sertifika, garanti, kayıt belgelerinin önemine dikkati çekti.

İKO Başkanı Mustafa Atayık, AA muhabirine, "Mağazada 24 bin lira, bizde 12 bin lira gibi gerçekle bağdaşmayan ve herhangi bir objektif karşılaştırma temeline dayanmayan paylaşımlar, tüketicilerimizi açıkça yanıltmakta, sektörde güven duygusunu zedelemekte ve mesleki etik değerleri ihlal etmektedir." ifadelerini kullandı.

Altın ve değerli taşların fiyatlarının uluslararası piyasalarda arz ve talep dengesi çerçevesinde oluştuğunu ve bu fiyatların tüm sektör tarafından anlık ve şeffaf şekilde takip edildiğini belirten Atayık, bu nedenle sosyal medyada iddia edildiği gibi yüzde 50 seviyelerinde fahiş kar marjları uygulanmasının ya da aynı oranda indirim yapılmasının piyasa gerçekleriyle örtüşmediğini vurguladı.

Atayık, kuyumculuk sektöründe fiyatlandırmanın, madenin uluslararası piyasa değeri, işçilik, tasarım ve hizmet kalitesi üzerinden şekillendiğini dile getirerek, "Bu kapsamda yapılabilecek indirimler sınırlı ve makul düzeylerde olup, bu reklamların sektörel gerçeklikte hiçbir karşılığı bulunmamaktadır." diye konuştu.

"Aynı gibi gösterilen her ürün, aynı değildir"

İKO Başkanı Atayık, sosyal medyada yapılan ve gerçeklerle ilgisi olmayan bu paylaşımların, kuyumcular arasında da büyük bir rahatsızlık oluşturduğunu ifade ederek, vatandaşların, sosyal medyadaki yanıltıcı altın ve mücevher fiyatlarına aldanmamaları hatta şüpheyle yaklaşmaları gerektiği uyarısında bulundu.

Altın ve mücevher alışverişinin sıradan bir ürün satın almak değil, bir güven, uzmanlık ve sorumluluk işi olduğunu aktaran Atayık, "Sadece fiyat üzerinden yapılan karşılaştırmalar, çoğu zaman eksik ve kasıtlı olarak gizlenmiş bilgiler içerir. Unutulmamalıdır ki aynı gibi gösterilen her ürün, aynı değildir." şeklinde konuştu.

Atayık, sosyal medyada "ucuz" gibi lanse edilen paylaşımlarda birçok şeyin gizlendiğini ifade ederek, şunları kaydetti:

"Ürünün gramajı, altın ayarı (8K, 14K, 22K), işçilik kalitesi, kullanılan taşın niteliği (doğal/sentetik), karat değeri gibi en kritik bilgiler çoğunlukla paylaşılmaz. Öte yandan, dikkat edilirse paylaşımlarda yüksek kalite ve sertifikalı bir ürün ile düşük ayarlı, taş değeri olmayan bir ürün bilinçli olarak kıyaslanır. Bu, tüketiciyi aldatmaya yönelik bir yöntemdir. Sosyal medya üzerinden yapılan birçok satışta fatura düzenlenmez. Bu durumda, tüketici olarak yasal hakkınızı arayamazsınız. Üründe sorun yaşadığınızda ulaşabileceğiniz bir işletme, bir adres, bir sorumlu bulamayabilirsiniz. Bugün, var olan hesaplar yarın ortadan kaybolabilir. Gerçek ve değerli mücevher ürünleri, sertifika, garanti, kartvizit ve kayıt ile birlikte sunulur. Bunlar yoksa ürünün değeri de güvencesi de tartışmalıdır. Son dönemde hem kuyumcu esnafımız, hem de vatandaşlarımız, gerek sosyal medyada gerekse Odamızı bizzat arayarak şikayetlerini ve tepkilerini dile getiriyor."

"Şüpheli derecede ucuz teklifleri sorgulayın"

Atayık, altın ve mücevherde fiyatın, gramaj, ayar, işçilik, taş kalitesi ve marka güvencesi ile belirlendiğini anımsatarak, "ucuza aldım" düşüncesinin sonradan büyük bir zarara dönüşebileceğine işaret etti.

Güvenli alışveriş için daha önceden bilinen, tanınan, kayıtlı kuyumculardan ve hem güvenilir hem de İKO'ya kayıtlı internet mağazalarından alışveriş yapılması gerektiğini vurgulayan Atayık, "Ürünün gram, ayar ve taş bilgilerini sorun, sertifikasız ürünlere temkinli yaklaşın, şüpheli derecede ucuz teklifleri sorgulayın." dedi.

Atayık, bu kapsamda, tüketiciyi yanıltan, gerçek dışı fiyat algısı oluşturan ve sektörde güveni zedeleyen kişi ve oluşumlar hakkında ilgili mevzuat çerçevesinde suç duyurularında bulunulacaklarını belirterek, gerekli hallerde idari yaptırımların uygulanması için yetkili kurumlar nezdinde girişimler yapılarak, yargı mercileri nezdinde en ağır yaptırımların hayata geçirilmesi için süreçleri titizlikle takip ettiklerini söyledi.

Sosyal medya üzerinden mücevher ürünleri almak isteyen vatandaşların söz konusu hususlara dikkat etmesi uyarısında bulunan Atayık, "Alım yapılacağı takdirde ilgili firmanın kaydı iyi araştırılmalı. Firmanın vergi sistemine kaydı olduğundan da emin olunmalı." ifadelerini kullandı.

Türkiye'nin havalimanı altyapısı, yolcu kapasitesi ve uçuş ağıyla dünya ölçeğinde dikkati çeken bir seviyeye ulaştığına işaret eden Uraloğlu, ülke genelinde havalimanı sayısının son 24 yılda 26'dan 58'e yükseldiğini bildirdi.

Uraloğlu, terminal alanlarının da 541 bin metrekareden 4,1 milyon metrekareye ulaştığına işaret ederek, "Bu doğrultuda, havalimanların yıllık yolcu kapasitesi de arttı. Son 24 yılda, havalimanlarımızın yıllık yolcu kapasitesini 55 milyondan 397,4 milyonun üzerine çıkardık. Böylece yıllık kapasitemiz, 26 AB ülkesinin toplam nüfusundan daha fazla yolcuya hizmet verebilecek düzeye ulaştı." değerlendirmesinde bulundu.

Söz konusu dönemde, hizmet verilen yolcu sayısının yaklaşık 34 milyondan 247,1 milyona yükseldiğinin altını çizen Uraloğlu, günlük yolcu trafiğinin, 92 binlerden 677 bin seviyesine ulaştığını bildirdi.

"Günlük uçuş sayısı 6 bin 800'ü aştı"

Uraloğlu, uçak trafiğinde de benzer sıçrama yaşandığına değinerek, toplam uçuş sayısının 532 binden 2,5 milyonun üzerine çıktığını, günlük uçuş sayısının da 6 bin 800'ü aştığını aktardı. Türkiye'nin, havacılıkta sadece kapasite değil, küresel sıralamalarda da önemli yükseliş yakaladığını belirten Uraloğlu, "Dünya yolcu trafiğinde 18'inci sıradan 7'nci sıraya, Avrupa'da ise 7'nci sıradan 3'üncü sıraya yükseldik." bilgisini paylaştı.

Toplam hava aracı sayısının, 626'dan 2 bin 218'e çıktığını, büyük gövdeli uçak sayısının da 150'den 800'e ulaştığını vurgulayan Uraloğlu, hava yolu koltuk kapasitesinin 25 binlerden 157 binin üzerine, kargo kapasitesinin de 303 tondan 2 bin 903 tona yükseldiğini kaydetti.

Uraloğlu, yurt dışı uçuş noktası sayısının 60'tan 356'ya ulaştığını bildirerek, "Türkiye'nin, hava ulaştırma anlaşması bulunan ülke sayısı, 81'den 175'e çıktı. Hava sahasında tanımlı uçuş yollarımız da yüzde 91 artışla 41 bin 901 kilometreden 80 bin kilometreye yükseldi. Bugün uçaklarımız, dünya üzerinde 80 bin kilometreyi bulan dev bir hava koridoru üzerinden uçuş gerçekleştiriyor." ifadesini kullandı.

"Pist uzunluğumuz 241,4 kilometreye ulaştı"

Uçak park pozisyonlarının 332'den 1739'a, seyrüsefer yardımcı cihazlarının 215'ten 589'a çıktığını belirten Uraloğlu, şöyle devam etti:

"Yaptığımız yatırımlarla, 2002 yılında sivil havacılığımıza hizmet veren yaklaşık 149 kilometrelik pist uzunluğuna, 92,4 kilometre daha ekledik. Pist uzunluğumuz, 241,4 kilometreye ulaştı. Bu da Ankara-Çorum arasındaki mesafeye denk geliyor. Türkiye'nin havacılıkta ulaştığı bu kapasite sadece bugünün değil, geleceğin de altyapısını oluşturuyor. Bu büyüme ile ülkemizi küresel hava ulaşım ağının merkezlerinden biri haline getirdik."

Sürecin en başından itibaren konunun ilgili birimlerce değerlendirildiği, işveren ve işçi tarafıyla gerekli görüşmelerin gerçekleştirildiği ifade edilen açıklamada, bugün de Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakan Yardımcısı Faruk Özçelik başkanlığında işçi temsilcilerinin katılımıyla görüşme gerçekleştirilerek çözüm odaklı değerlendirmelerde bulunulduğu bilgisine yer verildi.

Açıklamada, şunlar kaydedildi:

"Yapılan değerlendirmelerde söz konusu iş yeri hakkında bakanlığımıza intikal eden başvurular doğrultusunda Rehberlik ve Teftiş Başkanlığımız tarafından yürütülen denetim ve inceleme faaliyetleri kapsamında, 2023 yılında toplu iş sözleşmesinden kaynaklı bireysel alacaklara ilişkin ödemelerin yapılmaması üzerine ise söz konusu işveren hakkında 3 milyon 284 bin 946 lira idari para cezası kesildiği, 2025 yılına yönelik denetimlerde toplu iş sözleşmesinden doğan alacakların ödenmediği ve ücretlerin düzenli ödenmediği belirlenmiş olup bu kapsamda işveren hakkında 20 milyon 292 bin 142 lira idari para cezası kesildiği, 2026 yılı içerisinde yapılan incelemelerde, işçilere ait ücret alacaklarının bir kısmının ödenmediğinin tespit edildiği vurgulanmıştır.

Ayrıca şirket yetkilileri tarafından söz konusu alacakların 36 milyon liralık kısmının bugün işçilerin hesaplarına yatırıldığı, kalan kısmın ise işveren tarafından önümüzdeki hafta içerisinde tamamen ödeneceğinin taahhüt edildiği bakanlığımıza bildirilmiştir."

İşçi alacaklarının eksiksiz ve zamanında ödenmesi ile çalışma hayatına ilişkin mevzuatın uygulanması konusunda gerekli tüm idari işlemlerin kararlılıkla yürütüldüğü vurgulanan açıklamada, "İşveren tarafının taahhütlerini yerine getirmemesi halinde gerekli idari yaptırımlar kararlıkla uygulanmaya devam edecektir. Süreç, bakanlığımız tarafından yakından takip edilmektedir." ifadelerine yer verildi.

AA muhabirinin, Almanya merkezli rüzgar, güneş ve batarya depolama (BESS) sistemleri geliştiren uluslararası proje geliştiricisi BayWa r.e.'nin yüzer GES'lerin çevresel etkileri raporundan derlediği bilgilere göre, söz konusu santraller güneş ışınlarının suya doğrudan ulaşmasını sınırlayarak sıcaklık dalgalanmalarını azaltıyor. Bu durum, özellikle hassas türler için daha stabil yaşam alanı sağlıyor.

Rapora göre, kuşlar yüzer GES'leri güvenli bir dinlenme ve konaklama alanı olarak kullanıyor. İzleme çalışmalarında, kuşların paneller üzerine iniş yaparak dinlendiği, göçmen türlerin ise bu alanları sığınak olarak değerlendirdiği gözlemleniyor.

Hollanda'daki Weperpolder projesinde inşaat öncesinde 200 olan tundra kazı sayısının proje sonrasında 370'e yükselmesi dikkati çekerken, raporda paneller çevresinde yapılan bitkilendirme ve yapay habitat uygulamalarının kuşlar için ek barınma ve yuvalama alanları sağlayabileceği belirtildi.

Küçük balıkların yuvası Yüzer GES'ler oldu

Yüzer GES'ler biyolojik çeşitlilik açısından da yeni habitatların oluşmasına katkı sağlayabiliyor. Su altına yerleştirilen ve deniz canlılarının yeniden çoğalmasını desteklemek amacıyla geliştirilen yapay yaşam alanları olan biohutlar, balıklar ve omurgasızlar için korunaklı alanlar sunuyor. Söz konusu yapılar, besin zincirini destekleyerek daha geniş bir ekosistemin gelişimine katkı sağlıyor.

Raporda, yapılan izlemelerde tatlı su levreği, sazangiller ve tüp burunlu kaya balığı gibi türlerin yanı sıra gammarid karidesi gibi omurgasızların bu alanlarda çoğaldığı tespit edildi.

Ayrıca, su sıcaklığı ve çözünmüş oksijen seviyelerinin canlı yaşamı için sağlıklı sınırlar içinde kaldığı, panellerin yaklaşık yüzde 5,9 oranındaki ışık geçirgenliğinin ise özellikle açık su bölgelerinde sınırlı etki yarattığı aktarıldı. Gölgeleme etkisinin zararlı alg oluşumunu azaltarak su kalitesini iyileştirebileceği, ancak yüzde 60'ın üzerindeki kapsama oranlarının besin zinciri açısından risk oluşturabileceği uyarısı yapıldı.

Yüzer GES'ler en çevreci seçeneklerden biri olarak öne çıkıyor

Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Western Üniversitesi Profesörü Joshua M. Pearce, yüzer GES'lerin çevre dostu olan güneş enerjisi teknolojileri arasında en çevreci seçeneklerden biri olduğunu söyledi.

Su yüzeyine kurulan panellerin aynı zamanda verimlilik avantajı sağladığını vurgulayan Pearce, "Suyun soğutucu etkisi panellerin verimliliğini artırırken, paneller buharlaşmayı önleyerek suyun korunmasına katkı sağlıyor." değerlendirmesinde bulundu.

Pearce, özellikle su kaybının önlenmesinin en büyük çevresel katkılardan biri olduğuna işaret ederek, "Yüzer GES'lerin doğal çevreye en büyük olumlu katkılarından biri muhtemelen suyun korunmasıdır." dedi.

Bu sistemlerin sucul canlılar için yaşam alanı oluşturabileceğine de dikkati çeken Pearce, özellikle kısmi gölge sağlayan yapıların bazı türler için avantaj sunduğunu kaydetti.

Pearce, "Bir hayvanın kısmi gölgeyi tercih ettiği her durumda, yüzer GES'ler o tür için fayda sağlayacaktır." diyerek, balıkların avcılardan korunmak için gölgelik alanları tercih ettiğini ve bu açıdan yüzer GES sistemlerinin uygun ortam sunduğunu dile getirdi.

Western Üniversitesi'nde yürüttükleri çalışmalara da değinen Pearce, balıkların ve kurbağaların güneş panellerine yakın alanları tercih ettiğine dair bulguların bulunduğunu ve bunu nicel olarak ortaya koymak için bu yaz kapsamlı bir çalışma planladıklarını belirtti.

Pearce, gelecekte su üstü tarım ve enerji üretiminin birlikte optimize edilebileceğine işaret ederek, "Yüzer GES'lerle sağlanan kısmi gölgeleme sayesinde bitkilere ulaşan ışığın değiştirilmesinin, tarımsal verimi artırarak daha fazla gıda üretimini mümkün kıldığına dair geniş kanıt birikimi bulunuyor.” ifadelerini kullandı.

Bu yaklaşımın hızla büyüyen bir sektör haline geldiğini kaydeden Pearce, "Biz buna agrivoltaik diyoruz ve bu alan, daha fazla gıda ile temiz enerjinin birlikte üretilebilmesi sayesinde milyar dolarlık bir sektöre dönüşmüş durumda." değerlendirmesini yaptı.

Pearce, benzer optimizasyon potansiyelinin su altı bitkileri ve balık yetiştiriciliğinde de mümkün olabileceğini belirterek, "Deniz yosunu gibi su altı bitkileri ve balıklar için de benzer optimizasyon imkanları bekliyoruz. Bu alandaki çalışmalar henüz başlangıç aşamasında." diye konuştu.

AA muhabirinin edindiği bilgiye göre, Tarım ve Orman Bakanlığı, "Türk Gıda Kodeksi Bal Tebliği'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ Taslağı"nı hazırlayarak görüşe sundu.

Taslak kapsamında, arıların bal depolamak ve yavru yetiştirmek için kullandıkları, saf balmumundan üretilen, üzerinde işçi arı gözü kabartmaları bulunan standart altıgen levhalar olarak bilinen temel peteğin saflığının ve uygunluğunun kontrol edilmesine yönelik düzenlemeler yapıldı. Bu çerçevede, bal üretiminde kullanılmak üzere piyasaya arz edilecek temel peteğin özelliklerine dair kriterler belirlendi.

Temel petek üreten gıda işletmeleri, tebliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 1 yıl içinde söz konusu hükümlerine uymak zorunda olacak. Uygunsuz ürünler yürürlük tarihinden 1 yıl sonra piyasada bulundurulmayacak.

"Temel petek ilk kez net teknik kriterlere bağlanacak"

TAB Merkez Birliği Başkanı Demir, temel peteğin, arının yavru yetiştirdiği, balını, polenini ve diğer ürünlerini depoladığı çok kritik bir yapı olduğunu söyledi.

Burada yaşanacak en küçük kalite sorununun doğrudan hem arı sağlığını hem de balın kalitesini etkilediğine işaret eden Demir, "Bal tebliğinde yapılacak revizyonla, arıcılığın en temel girdilerinden biri olan temel petek ilk kez net teknik kriterlere bağlanmış olacak." diye konuştu.

Demir, Bakanlığın bu adımının hem üretim koşullarını standart altına almak hem de olası sahteciliğin önüne geçmek açısından son derece yerinde bir düzenleme olduğunu bildirdi.

Arıcılık sektöründe en önemli sorunlardan birinin doğal balmumu yerine yapay veya sentetik içeriklerin kullanılması olduğunu dile getiren Demir, bazı durumlarda doğal balmumuna parafin, serezin gibi yabancı maddelerin karıştırılabildiğini ifade etti.

"Daha etkin kontrol sağlanacak"

Demir, farklı kalitede veya hastalık taşıma riski olan mumların birlikte işlenmesi ve yeterli sterilizasyon yapılmamasının, hastalıkların petek yoluyla yayılmasına neden olabildiğine dikkati çekerek, şöyle devam etti:

"Bu da hem arı sağlığını hem de üretilen balın güvenilirliğini doğrudan etkiliyor. Getirilecek kriterlerle birlikte temel petek artık mevzuat kapsamında açık şekilde tanımlanacak ve denetlenebilir hale gelecek, 5996 sayılı Kanun çerçevesinde daha etkin kontrol sağlanacak. Ayrıca bilimsel kriterlerle balmumuna katılan yabancı maddeler laboratuvar ortamında daha kolay tespit edilebilecek. Böylece uygunsuz ürünlerin piyasaya girişi zorlaşacak, arıcılarımız daha güvenilir girdilere ulaşacak. Aynı zamanda dürüst üreticiler korunacak ve haksız rekabetin önüne geçilecek."

Balın, dünyada en fazla taklit ve tağşişe konu olan ürünlerden olduğunu vurgulayan Demir, petek ile süzme bal arasında güvenilirlik konusunda yapılan ayrımın doğru olmadığına işaret etti.

Demir, doğru üretim yapan arıcıların ürettiği balların ister petekli ister süzme olsun hakiki bal olduğunun altını çizerek, burada üretimin güvenilir, izlenebilir ve mevzuata uygun olmasının önemli olduğunu belirtti.

"Petekte standardın sağlanması kritik önemde"

Petek balın Türk kültüründe önemli bir yere sahip olduğunu ve ihracat açısından da değerli bir ürün olduğunu anlatan Demir, şunları kaydetti:

"Bu nedenle odaklanmamız gereken konu ürünün formu değil, güvenilirliğidir. Balda sahtecilik çoğu zaman ancak laboratuvar analizleriyle kesin olarak tespit edilebilir. Bu nedenle mevzuat düzenlemeleri ve bilimsel çalışmalar büyük önem taşıyor. Tüketicilerimiz ise mümkün olduğunca güvenilir satış noktalarını tercih etmeli, doğrudan arıcılardan temin etmeye özen göstermeli ve piyasa değerinin çok altında satılan ürünlere karşı temkinli olmalıdır. Sektör olarak bu düzenlemeyi son derece olumlu karşılıyoruz. Çünkü temel petek, arıcılıkta üretimin başlangıç noktasıdır. Başlangıçtaki kalite tüm üretim zincirini etkiler. Petekte standardın sağlanması, arı sağlığının korunması, bal ve diğer arı ürünlerinin kalitesinin artırılması açısından kritik öneme sahiptir. Kısacası bu adım, sadece bir teknik düzenleme değil, arıcılık sektörünün geleceğini doğrudan ilgilendiren stratejik bir adımdır."